Τι σημαίνει ΔΔΟ με απλά λόγια.
Έχω την ισχυρή πεποίθηση ότι η τεράστια πλειοψηφία του κόσμου δεν αντιλαμβάνεται τι συνεπάγεται η λύση Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας (ΔΔΟ). Αυτό οφείλεται σε τρεις , κυρίως, λόγους:
1. Η πολιτική ηγεσία διαχρονικά στέλνει συγκεχυμένα μηνύματα προς τον κόσμο και διάφορα συνθήματα τα οποία καμία σχέση δεν έχουν με αυτό το οποίο συζητούμε ως λύση του κυπριακού από το 1977 και έπειτα.
2. Εμείς οι πολίτες δεν ενδιαφερόμαστε να πληροφορηθούμε για το περιεχόμενο αυτού που ονομάζουμε ΔΔΟ, παρά το ότι υπάρχουν στη δημόσια σφαίρα όλες οι συνιστώσες και τα απαραίτητα στοιχεία.
3. Από το 1974 μέχρι σήμερα δεν έχει καλλιεργηθεί κουλτούρα της λύσης που η πολιτική ηγεσία έχει συμφωνήσει. Η δημιουργία κουλτούρας λύσης προϋποθέτει ενημέρωση για αυτό που έχεις συμφωνήσει ως λύση.
Τα πιο πάνω συμβαίνουν μεταξύ άλλων διότι, ενδόμυχα καταλαβαίνουμε ότι η λύση ΔΔΟ όχι μόνο είναι άδικη αλλά και διότι για να την αποδεχθούμε πρέπει να κάνουμε οδυνηρές παραδοχές. Αυτή η διαδικασία είναι αυτονόητα τραυματική για τους Ελληνοκύπριους, ειδικά για τις γενιές που έζησαν τον πόλεμο ή που γεννήθηκαν λίγο μετά, όταν τα γεγονότα ήταν ακόμη νωπά. Επιλέγουμε επομένως, συνειδητά,να μην βλέπουμε τις πραγματικότητες.
Ενώ λοιπόν μεγαλώσαμε με συνθήματα όπως αυτό της απελευθέρωσης, της επιστροφής της Κερύνειας, της επιστροφής όλων των προσφύγων κ.λ.π., η ΔΔΟ στην οποία συμφωνήσαμε δεν έχει καμία σχέση με αυτά τα συνθήματα. Το αντίθετο.
Ένας από τους λόγους που ασχολήθηκα εκτεταμένα μέσω του LegalMatters με podcasts που αφορούσαν το τι έγινε στο Κραν Μοντανά είναι διότι εκεί ήταν η τελευταία φορά που τέθηκαν στο τραπέζι και συζητήθηκαν οι βασικές παράμετροι μιας λύσης ΔΔΟ. Η πλευρά μας, μάλιστα κατέθεσε γραπτές προτάσεις.
Δύο κρίσιμα ερωτήματα, κατά τη γνώμη μου, είναι τα ακόλουθα:
1. Ακόμα και μετά το Κραν Μοντανά και τα όσα συζητήθηκαν, είμαστε σε θέση να κατανοήσουμε τι σημαίνει η ΔΔΟ;
2. Όταν ο ΠτΔ επαναλαμβάνει τη θέση ότι είναι έτοιμος να συνεχίσει τις συνομιλίες από εκεί που έμειναν στο Κραν Μοντανά, σε τι αναφέρεται; Τι συμφώνησε και είναι έτοιμη να αποδεχθεί ως λύση η πλευρά μας;
Επιχειρώ πιο κάτω να συνοψίσω με απλό τρόπο, τις βασικές θέσεις της πλευράς μας που είναι και οι επιδιώξεις μας ως Ελληνοκυπριακή πλευρά, με βάση τα όσα συζητήθηκαν μέχρι και το Κραν Μοντανά. Ξεκαθαρίζω ότι η προσέγγιση μου δεν είναι επικριτική ή καταδικαστική για τις θέσεις μας, αλλά η προσπάθεια είναι να κατανοήσουμε τι αποδεχόμαστε και τι προτείνουμε, διότι αυτά είναι που θα έχουμε μπροστά μας και σε ένα ενδεχόμενο νέο γύρο διαπραγματεύσεων το προσεχές διάστημα.
Η θέση της Ελληνοκυπριακής πλευράς για ΔΔΟ.
Η λύση ΔΔΟ, με βάση τα όσα η επίσημη πλευρά μας εισηγείται, θα περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία:
1. Επίσημη αποδοχή των τετελεσμένων που δημιουργήθηκαν με την τουρκική εισβολή. Αυτό το θεωρώ ως το πιο σημαντικό. Δηλαδή η πλευρά μας θα αποδεχθεί με την υπογραφή της , τη νέα πραγματικότητα που επήλθε στο νησί από τον Ιούλιο του 74 και μετά ως αποτέλεσμα της εισβολής, της κατοχής και της βίαιης μετακίνησης πληθυσμών. Η υπογραφή μας θα συνεπάγεται σε μεγάλο βαθμό «νομιμοποίηση» της τουρκικής εισβολής εφόσον οι παράμετροι της λύσης της ΔΔΟ είναι παράγωγο της εισβολής. Αυτή η «νομιμοποίηση» προκύπτει ως αδήριτη ανάγκη. Είναι αυτό στο οποίο αναφέρθηκε και ο ΠτΔ πρόσφατα σε συνέντευξη του στον Alpha λέγοντας ότι η λύση δεν θα είναι δίκαιη. Συνάγεται ασφαλώς, από αυτή την αναφορά του ΠτΔ, ότι η λύση θα είναι άδικη. Αρχίζουμε επομένως από μία άδικη για την πλευρά μας λύση η οποία όμως γίνεται αποδεκτή για συγκεκριμένους λόγους στους οποίους θα αναφερθώ πιο κάτω.
2. Διαμοιρασμός εξουσίας. Θεωρητικά έχουμε αποδεχθεί τη θέση ότι θα μοιραστούμε την εξουσία με τους Τουρκοκύπριους σε ότι αφορά την εκπροσώπηση της Κυπριακής Δημοκρατίας αλλά και τη διακυβέρνηση της. Αυτό συνεπάγεται θεμελιώδη αλλαγή σε σχέση με το ότι είμαστε συνηθισμένοι από το 1963 μέχρι σήμερα όπου θεωρούμε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι ταυτισμένη με την Ελληνοκυπριακή κοινότητα και ότι ουσιαστικά μας ανήκει. Ως προς την εκπροσώπηση η πιο σημαντική έκφανση αυτής της αποδοχής είναι η εκ περιτροπής προεδρία, δηλαδή η αποδοχή της θέσης ότι για κάποια χρονικά διαστήματα του κράτους θα ηγείται Τουρκοκύπριος. Αυτό το αποδεχθήκαμε υπό την προϋπόθεση η εκλογή του Προέδρου και του Αντιπροέδρου να γίνεται με κοινό ψηφοδέλτιο (single-ticket), το οποίο θα περιλαμβάνει τις έννοιες της διασταυρούμενης και σταθμισμένης ψήφου. Ως προς τη διακυβέρνηση έχουμε αποδεχθεί την έννοια της αποτελεσματικής συμμετοχής ή της αρνητικής ψήφου. Δηλαδή για κάποιες αποφάσεις σε ομοσπονδιακό επίπεδο θα απαιτείται και η θετική ψήφος των Τουρκοκυπρίων για να ληφθεί απόφαση.
3. Γεωγραφικός και εθνικός διαχωρισμός. Έχουμε αποδεχτεί τον γεωγραφικό και εθνικό διαχωρισμό εφόσον η ομοσπονδία θα είναι διζωνική και δικοινοτική. Αυτό σημαίνει στην πράξη ότι δεν θα επιστρέψουν ή δεν θα έχουν δικαίωμα να επιστρέψουν όλοι οι πρόσφυγες στα εδάφη που θα είναι υπό τη δικαιοδοσία του Τουρκοκυπριακού κρατιδίου. Μέχρι και το Κραν Μοντανά στο τραπέζι ήταν (θεωρητικά τουλάχιστον) η επιστροφή της περίκλειστης περιοχής της Αμμοχώστου και ήταν με ερωτηματικό η επιστροφή της Μόρφου. Η θέση της πλευράς μας είναι ότι η αναπροσαρμογή εδαφών θα πρέπει να επιτρέπει την επιστροφή του 60% των Ελληνοκυπρίων εκτοπισθέντων και πάνω από 50% της ακτογραμμής της Κύπρου υπό το Ελληνοκυπριακό κρατίδιο.
4. Παραμονή Τουρκικών στρατευμάτων. Θα παραμείνουν τουρκικά στρατεύματα στην Κύπρο μετά τη λύση. Η πρότασή μας είναι αυτά να είναι στον αριθμό που προβλέπονται στη Συνθήκη Συμμαχίας του 1960 και να υπάρχει συμφωνία ως προς τη μελλοντική ημερομηνία αποχώρησης. Η θέση της πλευράς μας είναι ότι τα υπόλοιπα στρατεύματα πρέπει να αποχωρήσουν εντός 18 μηνών από την υπογραφή της λύσης.
5. Παραμονή εποίκων. Όσοι βρίσκονται στο νησί με την υπογραφή της λύσης θα παραμείνουν. Για το μέλλον έχει συμφωνηθεί δημογραφική αναλογία (4 Έλληνες :1 Τούρκος) η οποία θα εφαρμοστεί από την πρώτη ημέρα της έναρξης ισχύος της συμφωνίας διευθέτησης.
6. Ασφάλεια και εγγυήσεις. Θα καταργηθεί η Εθνική Φρουρά. Θα παραμείνει η αστυνομική δύναμη ως δύναμη ασφάλειας του Ελληνοκυπριακού κρατιδίου όπως και του Τουρκοκυπριακού. Το ομοσπονδιακό κράτος δεν θα έχει στρατό. Για την ασφάλεια του ομοσπονδιακού κράτους εισηγούμαστε την ανάπτυξη πολυεθνικής αστυνομικής δύναμης. Αυτή η πολυεθνική δύναμη θα μπορεί να έχει ως μέλη πρόσωπα από την Ελλάδα, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Τουρκία. Βασική θέση της πλευράς μας είναι η κατάργηση του συστήματος εγγυήσεων του 1960 δηλαδή των Τουρκικών εγγυήσεων και του δικαιώματος μονομερούς επέμβασης.
7. Αναγνώριση των δομών του ψευδοκράτους. Θα αναγνωρίσουμε την ύπαρξη αυτού που σήμερα ονομάζουμε ψευδοκράτος. Δηλαδή θα αναγνωρίσουμε τις δομές του, τις εξουσίες του, την αστυνομία του, τα δικαστήρια του, την βουλή κ.ο.κ. Όλα όσα για πέντε δεκαετίες παρουσιάζουμε με το πρόθεμα «ψευδό» θα τα διαγράψουμε και θα είναι πλέον, συνιστών, μέρος της ομοσπονδίας.
8. Η Τουρκία από κατοχική δύναμη θα γίνει συνέταιρος μας. Αυτό είναι απόρροια των πιο πάνω. Όσο δύσκολο και να είναι να το κατανοήσουμε και να το αποδεχθούμε, στη πραγματικότητα θα κληθούμε και εμείς (και η Ελλάδα) και η Τουρκία να βλέπουμε ο ένας τον άλλον , πλέον, ως συνέταιροι, συνεργάτες και συνοδοιπόροι και όχι ως εχθροί.
Γιατί αποδεχθήκαμε τα πιο πάνω;
Οι πιο πάνω οδυνηρές παραχωρήσεις έγιναν διότι η πλευρά μας έχει πειστεί ότι η πάροδος του χρόνου χειροτερεύει την κατάσταση για την πλευρά μας. Άρα αποδεχόμαστε κάτι κακό και άδικο σήμερα, για να αποτρέψουμε τα πολύ χειρότερα που θα επέλθουν αλλά και «αγοράζοντας» ελπίδα πιστεύοντας ότι σε βάθος χρόνου θα ανατραπούν σε κάποιο βαθμό τα τετελεσμένα και θα επανενωθεί πραγματικά ο τόπος μας.
Ποιος είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τη πλευρά μας;
Η πλευρά μας θεωρεί ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος, σε βάθος χρόνου, είναι ο πληθυσμός στα κατεχόμενα να ξεπεράσει τον πληθυσμό στις ελεύθερες περιοχές και άρα η δημογραφική αλλοίωση του νησιού θα είναι οριστική και αμετάκλητη. Σε περίπτωση που συμβεί αυτό η άλλη πλευρά θα είναι πλειοψηφούσα και σε αναζήτηση ζωτικού χώρου με αποτέλεσμα να τίθεται σε κίνδυνο η επιβίωση των Ελληνοκυπρίων στο τόπο τους. Το σενάριο σε 50 χρόνια από σήμερα (100 χρόνια από την εισβολή) ο πληθυσμός της άλλης πλευράς να είναι πολύ μεγαλύτερος από αυτό στις ελεύθερες περιοχές και η άλλη πλευρά να ζητά, ως πλειοψηφία στο νησί, να έχει και περισσότερο έδαφος και δικαιώματα δεν είναι φανταστικό.
Οι προϋποθέσεις που θέτει η πλευρά μας για αποδοχή της ΔΔΟ.
Οι θέσεις της πλευράς μας όπως έχουν διατυπωθεί διαχρονικά , αλλά και στο Κραν Μοντανά, δεν παραγνωρίζουν τον αστάθμητο παράγοντα που ονομάζεται Τουρκία. Η πλευρά μας έχει σοβαρές αμφιβολίες/ επιφυλάξεις στο κατά πόσο η Τουρκία θα υλοποιήσει τις δεσμεύσεις της και κατά πόσο θα συμπεριφερθεί με τρόπο συνενωτικό και εποικοδομητικό μετά την υπογραφή της λύσης. Για αυτό τον λόγο έχουμε υποβάλει λεπτομερείς προτάσεις που στην ουσία είναι προϋποθέσεις για την αποδοχή της λύσης ΔΔΟ. Οι βασικοί άξονες αυτών των προτάσεων είναι οι εξής:
1. Θα υπάρχει μία κυριαρχία, μία διεθνής προσωπικότητα και μία ιθαγένεια. Η Κυπριακή Δημοκρατία αλλάζει εσωτερική διάρθρωση και μετατρέπεται σε ομόσπονδο κράτος αλλά παραμένει το μόνο αναγνωρισμένο κράτος στο νησί, μέλος των Ηνωμένων ΕΘνών.
2. Θα ισχύουν οι 4 βασικές ελευθερίες (ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων, ελευθερία εγκατάστασης και παροχής υπηρεσιών και ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων). Αυτό θα επιτρέψει τη συνένωσή του πληθυσμού και τη συνεργασία σε βάθος χρόνου.
3. Θα ισχύει το ευρωπαϊκό κεκτημένο και η Κυπριακή Δημοκρατία θα συνεχίσει να είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
4. Θα συμμετέχει η διεθνής κοινότητα στην επικύρωση, παρακολούθηση και εφαρμογή της λύσης υπό την αιγίδα του Συμβουλίου Ασφαλείας και των Ηνωμένων Εθνών.
Είμαστε έτοιμοι για τέτοια λύση;
Τα πιο πάνω είναι σύνοψη, όπως έχω αναφέρει στην εισαγωγή. Τα θεωρώ ως τα πιο σημαντικά στοιχεία που πρέπει να αντιληφθούμε και να κατανοήσουμε. Δεν γνωρίζω εάν είμαστε έτοιμοι, στην θεωρητική περίπτωση που αποδεχθεί η Τουρκία, να επικυρώσουμε ως Ελληνοκύπριοι μία τέτοια λύση. Αυτή τη χρονική στιγμή πιστεύω πως δεν είμαστε ούτε ως κυβέρνηση, ούτε ως πολιτική ηγεσία, ούτε ως κοινωνία να αποδεχθούμε μία λύση ΔΔΟ ακόμα και όπως την διαγράφουμε εμείς στις προτάσεις μας.
