«Θέλω να ακούσω προτάσεις, δεν ακούω προτάσεις», επαναλάμβανε η Αννίτα Δημητρίου κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, θέλοντας να καταδείξει τη γύμνια των αντιπάλων της.

Την ίδια ώρα, όμως, και η ίδια αράδιαζε γενικόλογες εισηγήσεις — «προτάσεις», όπως τις αποκαλούσε — όπως για παράδειγμα την αύξηση των δαπανών για την άμυνα στο 3%, χωρίς να εξηγεί με λεπτομέρεια γιατί, πώς, με ποιο κόστος και με ποια ιεράρχηση προτεραιοτήτων.

Στο ίδιο τέμπο, μας έλεγε ότι ο ΔΗΣΥ είναι η επιλογή της σοβαρότητας, της ευθύνης και της υπευθυνότητας. «Όχι στον λαϊκισμό», όχι στα ανεύθυνα συνθήματα, όχι στην ισοπέδωση της αντιπολίτευσης.

Στην αντίπερα όχθη, η Άμεση Δημοκρατία μιλούσε μέρα-νύχτα χωρίς, στην πραγματικότητα, να λέει τίποτε. Χωρίς πλάνο, χωρίς σχέδιο, χωρίς πρόγραμμα. Με catchy συνθήματα και γενικολογίες που στόχευαν στο θυμικό του κόσμου, και με μόνη ουσιαστική πρόταξη ότι τον τελικό λόγο θα έχει ο πολίτης μέσω του application — υπόσχεση που εξανεμίστηκε μόλις έκλεισαν οι κάλπες.

Χθες είδαμε ότι η Άμεση Δημοκρατία ψήφισε την Αννίτα Δημητρίου από τον πρώτο γύρο για την εκλογή του ΠτΒ.

Μετά μάθαμε ότι η Άμεση Δημοκρατία είχε καταλήξει σε πολιτική συμφωνία με την Αννίτα Δημητρίου και γι’ αυτό τη στήριξε.

Αυτή η πολιτική συμφωνία — τράμπα, στην καθομιλουμένη — παρουσιάστηκε σε ένα βιντεούι, που είναι παρεμπιπτόντως και ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο οι δύο συγκεκριμένοι αρχηγοί φαίνεται να μπορούν να εκφραστούν άνετα.

Subscribe now

Εκεί παρακολουθήσαμε να ξεδιπλώνεται μία τράμπα μοναδικών διαστάσεων.

Πρόκειται για παραλήρημα λαϊκισμού, συνθημάτων και βάναυσης παραπληροφόρησης του κόσμου. Η Αννίτα Δημητρίου όχι μόνο συμφωνεί με τον Φειδία, αλλά υπερθεματίζει ότι οι προτάσεις της Άμεσης Δημοκρατίας είναι εφαρμόσιμες.

Ας δούμε τι ακριβώς παρουσιάστηκε ως «εφαρμόσιμο».

Δημογραφικό.
€5.000, €10.000, €15.000 για κάθε παιδί. «Αν το δούμε ολιστικά, είναι εφικτό», λέει η Αννίτα.

Χωρίς μελέτες. Χωρίς αιτιολόγηση, χωρίς αναφορά σε εισοδηματικά κριτήρια. Χωρίς εξήγηση γιατί €5.000 και όχι €45.000. Απλώς πετάς έναν αριθμό που ακούγεται ελκυστικός και προχωράς.

Συντάξεις.
Για όσους συνεισέφεραν στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, τα €1.088 «πρέπει να είναι δικαίωμα» και «μπορούμε να το καταφέρουμε».

Και πάλι, παίζεις με την ανάγκη και τις δυσκολίες απλών ανθρώπων, ξεφουρνίζοντας αρλούμπες. Χωρίς αναλογιστική μελέτη. Χωρίς εξήγηση για τη βιωσιμότητα. Χωρίς απάντηση στο βασικό ερώτημα: ποιος πληρώνει; από που θα βρεις τα χρήματα;

Εγώ λέω €1.500 το μήνα σύνταξη. Γιατί όχι;

Στεγαστικό.
10.000 κατοικίες. «Λέμε ότι είναι εφικτό και σε σύντομο χρονικό διάστημα, σε 3-4 χρόνια. Τι χρειάζεται; Κίνητρα και συνεργασία του ιδιωτικού τομέα και του κράτους».

Γιατί 10.000 και όχι 20.000 κατοικίες; Ποιος μέτρησε το κόστος; Πού θα κτιστούν; Σε κρατική γη; Σε ιδιωτική γη; Σε ποιες περιοχές; Ποιοι θα είναι οι δικαιούχοι; Ποιο θα είναι το μοντέλο χρηματοδότησης;

Ας πούμε ότι ένα μικρό, απλό σπίτι θα στοιχίζει €250.000. Για να γίνουν 10.000 σπίτια χρειάζονται €2.500.000.000.

Δύο δισεκατομμύρια πεντακόσια εκατομμύρια ευρώ!

Πώς θα γίνουν; Πού θα βρεθούν τα λεφτά; Θα τα κτίσει το κράτος; Θα τα κτίσουν ιδιώτες; Θα επιδοτηθούν; Θα ενοικιαστούν; Θα πωληθούν; Και με ποιους όρους;

Όπως να λέμε: σμίγουμε κόκκινο και μπλε και βγαίνει μωβ. Τόσο εύκολο.

Εκποιήσεις.
«Εκεί που δυσκολεύονται και εκεί που υπάρχει ανάγκη, είναι υποχρέωση του κράτους να τους στηρίξει».

Εδώ ο ΔΗΣΥ, μαζί με το ΔΗΚΟ, άλλαξε το 2018 τον νόμο και αφαίρεσε τη δυνατότητα του κόσμου να προσφεύγει αποτελεσματικά στο Δικαστήριο για τις εκποιήσεις, με το επιχείρημα ότι, αν δεν γινόταν αυτό, θα έκλειναν οι τράπεζες.

Σήμερα τι άλλαξε;

Συνολικά, πρόκειται για συνθήματα. Για προτάσεις ανέφικτες, πρόχειρες και σκόπιμα λαϊκίστικες.

Ο Φειδίας δεν είναι βλάκας. Γνωρίζει πολύ καλά ότι οι λεγόμενες προτάσεις είναι αρλούμπες πρώτου μεγέθους. Απλώς παίζει — όπως κάνει πάντα — με το συναίσθημα, την αφέλεια, την απελπισία και την αγανάκτηση του κόσμου.

Το πρόβλημα – για εμένα- δεν είναι ο Φειδίας.

Το πρόβλημα είναι η άβουλη υιοθέτηση αυτών των θέσεων από μία κατά τα άλλα σοβαρή πολιτικό της «υπεύθυνης παράταξης», η οποία όχι μόνο δεν τις αποδομεί, αλλά υπερθεματίζει στις ανοησίες του.

Κρίμα, διότι φαίνεται ότι δεν υπάρχουν πλέον όρια.

Γνωρίζουμε ότι οι πολιτικοί πολλές φορές δεν τηρούν τις υποσχέσεις τους. Κάποτε καλόπιστα. Κάποτε επειδή οι συνθήκες αλλάζουν. Κάποτε επειδή η πραγματικότητα τούς προσγειώνει.

Εδώ όμως πρόκειται για κάτι διαφορετικό.

Πρόκειται για σοβαρή, εσκεμμένη παραπλάνηση του κόσμου.

Θα κλείσω με κάτι τελευταίο, που δεν φανταζόμουν ποτέ ότι θα έγραφα.

Το ΕΛΑΜ κράτησε τον πούντο του. Ό,τι έλεγε πριν τις εκλογές, έκανε και μετά.

Δεν το γράφω ως έπαινο.

Το γράφω ως διαπίστωση.

Αυτό.

Η πιο πάνω φράση αποδίδεται στον αείμνηστο Δημήτρη Χριστόφια για να δικαιολογήσει την απόφαση του ΑΚΕΛ να στηρίξει τον Τάσσο Παπαδόπουλο ως υποψήφιο για την Προεδρία της Δημοκρατίας το 2003. Ο αείμνηστος Τάσσος Παπαδόπουλος έφερε την στάμπα του κομμουνιστικοφάγου, κατά τη διάρκεια του αγώνα της ΕΟΚΑ 55-59, και συνέπεια τούτου υπήρχαν έντονες ενστάσεις ανάμεσα στα στελέχη του ΑΚΕΛ για την στήριξη του.

Τότε, η φράση δεν λέχθηκε από τον Χριστόφια υπό μορφή ερωτήματος, όπως την έθεσα, αλλά δηλωτική γεγονότος, ότι δηλαδή ο άνθρωπος άλλαξε.

Σήμερα βέβαια το δίλημμα δεν αφορά στήριξη υποψηφίου Νικόλα Παπαδόπουλου για την Προεδρία της Δημοκρατίας αλλά για την Προεδρία της Βουλής.

Είναι μια πολύ δύσκολη απόφαση για το ΑΚΕΛ και ομολογουμένως η οξεία κριτική και ρητορική του Νικόλα Παπαδόπουλου κατά της κυβέρνησης Χριστόφια από το 2010 μέχρι και σήμερα δεν διευκολύνει την οποιαδήποτε συνεργασία.

Βεβαίως, το πλαίσιο είναι διαφορετικό όπως έχω πει πιο πάνω, και τα ερωτήματα είναι αλλά και πρέπει να διαμορφωθούν και να απαντηθούν με βάση το σημερινό πολιτικό περιβάλλον.

Το πρώτο ερώτημα κατά τη γνώμη μου είναι κατά πόσο κάποιος υποψήφιος πληροί τα κριτήρια για να κατέχει το αξίωμα του Προέδρου της Βουλής. Έγραψα και χθες σε ανάρτηση μου ότι το αξίωμα δεν είναι συμβολικού η τελετουργικού χαρακτήρα.

Το δεύτερο ερώτημα αφορά τον ρόλο που ένα κόμμα θέλει να παίξει σε αυτή την περίπτωση το ΑΚΕΛ μέσα στο πολιτικό περιβάλλον που έχουμε σήμερα. Το ΑΚΕΛ όντως έχει πετύχει μια νίκη στις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές, αφού ανέκοψε την κάθοδο των ποσοστών του και σημείωσε αξιοσημείωτη αύξηση. Παραμένει όμως υπό μια έννοια, απομονωμένο μέσα στη Βουλή και το πολιτικό σύστημα με δεδομένο ότι 75% των βουλευτών που εξελέγησαν τοποθετούνται στο χώρο της κεντροδεξιάς. Εάν το ΑΚΕΛ θεωρεί τον εαυτό του κόμμα εξουσίας, τότε πρέπει να λάβει εκείνες τις αποφάσεις που θα του επιτρέψουν μελλοντικά να γίνει κόμμα εξουσίας. Μία από αυτές τις αποφάσεις είναι η καθοριστική συμβολή στην εκλογή Προέδρου της Βουλής. Η στήριξη του Νικόλα Παπαδόπουλου καθιστά το ΑΚΕΛ ως ρυθμιστή και το βγάζει από την πολιτική απομόνωση. Η στήριξη αυτή δεν προεξοφλεί μελλοντικές εξελίξεις όμως συνιστά μια σημαντική πολιτική επένδυση. Θα πρόκειται, με βάση τα δεδομένα, ως μια τεράστια υπέρβαση για το ΑΚΕΛ να στηρίξει Νικόλα Παπαδόπουλο και ως τέτοια θα πρέπει να καταγραφεί και να εκτιμηθεί και από τον ίδιο τον Νικόλα Παπαδόπουλο.

Από την άλλη, το ΑΚΕΛ έχει την επιλογή να κατέλθει στις εκλογές με τον γενικό του γραμματέα επιλέγοντας ένα «ορθόδοξο» πολιτικό δρόμο χωρίς ρίσκα, υπερβάσεις αλλά και χωρίς κανένα μελλοντικό πολιτικό όφελος.

Για να απαντήσω στο ερώτημα που έθεσα και στην αρχή, ο Νικόλας Παπαδόπουλος δεν άλλαξε ούτε θα αλλάξει. Άρα, δεν πρέπει να υπάρχει τέτοια προσδοκία ούτε αυτό είναι το κριτήριο για τη στήριξη του ως Προέδρου της Βουλής. Κατά τη γνώμη μου τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν είναι τα δύο που έθεσα πιο πάνω.

Στο νέο επεισόδιο του LegalMatters συζητώ με τον Δρ. Βασίλη Πρωτοπαπά το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών της 24ης Μαΐου 2026 και το πραγματικό πολιτικό μήνυμα της κάλπης.

Παρά την έντονη προεκλογική συζήτηση περί ανατροπής, το αποτέλεσμα φαίνεται να επιβεβαίωσε περισσότερο μια μετατόπιση παρά μια πλήρη πολιτική επανάσταση. Αναλύουμε την πορεία των μεγάλων κομμάτων, την άνοδο του ΕΛΑΜ, την εμφάνιση νέων πολιτικών σχηματισμών, τις απώλειες του κέντρου και τις επιπτώσεις για το Προεδρικό, την επόμενη Βουλή και το πολιτικό σκηνικό των επόμενων χρόνων.

Η συζήτηση αγγίζει επίσης το φαινόμενο Φειδία, την πορεία του Άλματος, τη θέση του ΔΗΣΥ και του ΑΚΕΛ μετά τις εκλογές, αλλά και το πώς το αποτέλεσμα μπορεί να επηρεάσει τις εξελίξεις στο Κυπριακό και τις επόμενες προεδρικές εκλογές.

Για ευκολότερη παρακολούθηση, πιο κάτω παραθέτω και τα YouTube chapters του επεισοδίου, ώστε ο κάθε θεατής να μπορεί να μεταβεί απευθείας στα σημεία που τον ενδιαφέρουν περισσότερο.

00:00 Εισαγωγή – Η επανάσταση που δεν έγινε ποτέ

04:09 Το βασικό μήνυμα της κάλπης

06:43 Η άνοδος του ΕΛΑΜ και η νέα πολιτική πραγματικότητα

10:00 Το εκλογικό σύστημα και οι ψήφοι που έμειναν εκτός Βουλής

11:00 Υπήρξε τελικά ανατροπή ή όχι;

15:00 Ο ρόλος της ασφάλειας, του πολέμου και της διεθνούς συγκυρίας

16:37 Η υπόθεση Σάντη και η επίδρασή της στο Άλμα

20:00 Γιατί δεν απογειώθηκε το Άλμα του Οδυσσέα

25:06 Ο ΔΗΣΥ μετά τις εκλογές και η σχέση με Χριστοδουλίδη

30:00 Μπορεί ο Χριστοδουλίδης να περάσει ξανά μέσα από τον ΔΗΣΥ;

35:00 Η ανάκαμψη του ΑΚΕΛ και το στοίχημα της επόμενης μέρας

40:00 Το ΔΗΚΟ, ο Νικόλας Παπαδόπουλος και οι χαμένες ευκαιρίες

45:00 Τα προβλήματα συγκρότησης του Άλματος

50:00 Η κανονικοποίηση του ΕΛΑΜ και τα διλήμματα που ανοίγονται

55:00 Το φαινόμενο Φειδίας και η Άμεση Δημοκρατία

1:00:00 Πώς πρέπει να αντιμετωπίζεται πολιτικά το φαινόμενο Φειδίας

1:05:00 Το Volt, η υπόθεση Σάντη και τα όρια των νέων κομμάτων

1:10:00 Η ΕΔΕΚ, η ιστορική διαδρομή και η πολιτική φθορά

1:15:00 Η ΔΗΠΑ, οι Οικολόγοι και τα κόμματα που έμειναν εκτός

1:20:00 Τι σημαίνει το αποτέλεσμα για το Προεδρικό

1:25:00 Κυπριακό, Τουρκία και πιθανή νέα πρωτοβουλία ΟΗΕ

1:30:00 Δημοσκοπήσεις, ρευστότητα του εκλογικού σώματος και Προεδρία της Βουλής

1:34:18 Κλείσιμο και τελικά συμπεράσματα

Κάποια σχόλια για το ψεσινό debate αρχηγών

στο ΡΙΚ που έτυχε να παρακολουθήσω.

(χωρίς ιεράρχηση).

🎯 Διαφάνηκε ότι ο Οδυσσέας ήξερε με εκπληκτική λεπτομέρεια όλα τα ζητήματα και απαντούσε επί της ουσίας (ασχέτως συμφωνίας ή διαφωνίας) με παραπομπές, αριθμούς και στοιχεία και με έντονο το τεχνοκρατικό στοιχείο. Χειρίστηκε έξυπνα και έντεχνα τις επιθέσεις Νικόλα περί Στράκκας και σε αυτό το σημείο κέρδισε τις εντυπώσεις.

🎯Ξεχώρισε η πολιτική εμπειρία του Στέφανου οποίος μαζί με τον Οδυσσέα ήταν οι φωνές της πραγματικής αντιπολίτευσης στο πάνελ. Στον παμπούλα «χρεωκοπήσατε την χώρα το 2013», έδειχνε (και πάλι) αμηχανία. Μετά από τόσα χρόνια πρέπει το ΑΚΕΛ να βρει πειστική απάντηση σε αυτό το ζήτημα. Υπάρχει απάντηση.

🎯Ο Νικόλας προσπάθησε. Δεν ξέφυγε ούτε αυτή την φορά από την γνωστή ρητορική. Η αναφορά ότι «το δεύτερο εξάμηνο του 2028 θα έχουμε δικό μας φυσικό αέριο» μπορεί να εκληφθεί και ως άκρατος λαϊκισμός αφού είναι ακόμα νωπές στην μνήμη μας οι εξαγγελίες και οι φωτογραφίες εγκαινίων επί δεκαετίας Αναστασιάδη για το φυσικό αέριο και GSI. Έργα υποδομής που απέτυχαν παταγωδώς.

🎯Για το φυσικό αέριο και GSI δεν τέθηκε και δεν απαντήθηκε το κύριο ερώτημα που είναι η αντίδραση της Τουρκίας. Ο Νικόλας σωστά σε μία φάση είπε ξεκάθαρα ότι ο λόγος που δεν προχώρησε ο GSI είναι η Τουρκία. Όμως κανένας δεν έθεσε και δεν απάντησε το ερώτημα τί κάνουμε ενόψει αυτής της αναμενόμενης αντίδρασης.

🎯Η παρούσα κυβέρνηση ουσιαστικά έλυσε το μεταναστευτικό. Αυτό φέρνει σε προφανή αδυναμία τον Χρίστου (και το ΕΛΑΜ) ο οποίος δεν έχει κανένα άλλο πολιτικό αφήγημα να προτάξει. Απογοητευτική η αντίδραση του αναφορικά με τον υποψήφιο τους και την γνωστή ανάρτηση. Οι οικονομικές προτάσεις για το μεταναστευτικό είναι ανέφικτες. Βέβαια οι άλλοι δεν ασχολούνται με το ΕΛΑΜ. Φαίνεται αποδέχθηκαν την μοίρα τους.

🎯Στην Πινδάρου προφανώς έχουν μετρήσεις που δείχνουν ότι η συναγερμικοί ευνοούν συμμετοχή στην κυβέρνηση Χριστοδουλίδη και ευελπιστούν να επαναπατρίσουν σε αυτές τις εκλογές ψηφοφόρους. Εξ ού και η καταφανής στάση της shadow συμπολίτευσης. Ναι, ο ΔΗΣΥ είναι υπεύθυνη δύναμη και έχει πετύχει πολλά για τον τόπο ταυτόχρονα όμως ελέγχεται – για την δεκαετία - για άλλα τόσα. Δεν λογοδότησε σε αυτές τις εκλογές. Γλίστρησε για πολλούς λόγους. Ασπόνδυλος λόγος από την Αννίτα.

🎯Βρήκα, τελικά, πολύ ωφέλιμη την προσθήκη του Φειδία στα πάνελ. Ο Φειδίας είναι η εκδίκηση του Κύπριου πολίτη κατά του πολιτικού συστήματος. Ο Κύπριος πολίτης επιστρέφει με τόκο στο πολιτικό σύστημα τα χρωστούμενα τόσων χρόνων. Ο Φειδίας είναι ο καθρέφτης που δείχνει την αντανάκλαση μας. Δείχνει τι δημιουργήσαμε ως πολιτικό σύστημα και ως κοινωνία από το 1960 μέχρι και σήμερα.

Το περιεχόμενο της αρχικής ανάρτησης του Μακάριου Δρουσιώτη στην υπόθεση Σάντι μπορεί να διαχωριστεί, χονδρικά, σε δύο κατηγορίες:

(α) στις αναφορές σε γεγονότα που ήταν προδήλως εξωφρενικά, όπως για παράδειγμα την παιδεραστία, τα τρία εξώγαμα παιδιά, το καταπίστευμα στη Γαλλία, το ένα δισεκατομμύριο και

(β) στις αναφορές εκείνες σε πραγματικά γεγονότα και σε ανθρώπους που ήταν γνωστό ότι είχαν εμπλακεί σε αυτά.

Όπως είχα αναφέρει και σε ανάρτησή μου εκείνες τις ημέρες, το όλο περιεχόμενο της αρχικής ανάρτησης περιείχε ένα υπόβαθρο πραγματικών γεγονότων διανθισμένο με διάφορα φανταστικά και εξωφρενικά στοιχεία, το οποίο όμως δεν μπορούσε να αγνοηθεί.

Στην συνέχεια ο Μακάριος Δρουσιώτης δημοσίευσε αυτούσια και την κατάθεση του στην αστυνομία και έτσι είχαμε την ευκαιρία να αντλήσουμε περισσότερα στοιχεία.

Είχα υπογραμμίσει από τις πρώτες ημέρες, ότι για πρώτη φορά στην Κύπρο είχε τεθεί στο στόχαστρο η Δικαιοσύνη και Ανώτατοι λειτουργοί της με την απόδοση σε αυτούς πράξεων διαφθοράς, χρηματισμού, μιζών, αναφορές σε στημένες δίκες κ.λπ. Συγκεκριμένα, εμπλέκονται δύο πρώην πρόεδροι του Ανωτάτου Δικαστηρίου, πρώην δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου και νυν δικαστής του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου. Εμπλέκονται επίσης ο Γενικός και ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας, οι οποίοι ως γνωστόν αποτελούν πυλώνες του συστήματος απονομής της δικαιοσύνης στην Κύπρο και είναι και θεματοφύλακες του Συντάγματος.

Είχα σημειώσει, επίσης, ότι ο τρόπος με τον οποίο δημοσιεύτηκαν οι ισχυρισμοί παραβίασαν βάναυσα το τεκμήριο της αθωότητας αθώων ανθρώπων και τους στερήθηκε ουσιαστικά η δυνατότητα να υπερασπιστούν τον εαυτό τους.

Στην πορεία διαπιστώνουμε ότι ο τρόπος με τον οποίο έγινε η διερεύνηση της υπόθεσης δεν ήταν ο καλύτερος δυνατός. Αρκετοί είχαμε ζητήσει από τα αρχικά στάδια τον διορισμό ανεξάρτητων ποινικών ανακριτών με σκοπό να θωρακιστεί η ανεξαρτησία και η αμεροληψία της διαδικασίας. Αντί να γίνει αυτό, ενεπλάκη στην υπόθεση το FBI, υπήρξαν πολιτικές παρεμβάσεις του Αναπληρωτή Κυβερνητικού Εκπροσώπου με απαράδεκτες αναφορές, ενώ παρατηρήσαμε μία συστηματική διαρροή στοιχείων από την ανακριτική διαδικασία της αστυνομίας προς τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, η οποία έδινε την εντύπωση ότι υπήρχε πρόθεση να χειραγωγηθεί η κοινή γνώμη.

Από τα όσα διέρρευσαν στο “Φιλελεύθερο” την περασμένη εβδομάδα για το πόρισμα της Αστυνομίας διαπιστώνω ότι αυτό δεν ασχολείται καθόλου με τις σοβαρότατες κατηγορίες κατά των λειτουργών της Δικαιοσύνης. Το αναφέρω, βέβαια, υπό επιφύλαξη διότι το πόρισμα το έχουμε πληροφορηθεί από δημοσίευμα στην εφημερίδα και όχι από επίσημη πηγή.

Σε κάθε περίπτωση από το δημοσίευμα του «Φιλελευθέρου» δεν έχουμε πληροφόρηση τι γίνεται με τις αναφορές στα μηνύματα για εμπλοκή Ανώτατων Δικαστικών λειτουργών στις υποθέσεις της Focus. Υπάρχουν μηνύματα για παράδειγμα που φέρουν πρώην Πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου να ρωτά ότι: “Εγώ δεν βοήθησα σε αυτή την υπόθεση;” και ούτω καθεξής. Τί γίνεται με αυτά;

Σημειώνω, επίσης, με πολύ ενδιαφέρον ότι σε αυτή την υπόθεση δεν υπήρξε καμία αντίδραση είτε από το Ανώτατο Δικαστήριο είτε από το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο και την αντιπαραβάλλω με την περίπτωση των δηλώσεων του Οδυσσέα Μιχαηλίδη στον Σωτήρη Παρούτη, πριν ένα χρόνο περίπου, σε σχέση με υπαινιγμό για συνεννόηση Προεδρικού και Δικαστικού Συμβουλίου για την απόφαση παύσης του, όπου εκεί το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο εξέδωσε ανακοίνωση ζητώντας διερεύνηση. Σε αυτή την υπόθεση που εμπλέκονται τόσοι Ανώτατοι Δικαστικοί λειτουργοί, δεν είχαμε καμία αντίδραση.

Σε κάθε περίπτωση, η Δικαιοσύνη στη χώρα μας παραμένει σοβαρά εκτεθειμένη από αυτή την κατάσταση πραγμάτων.

Κατά την ταπεινή μου γνώμη, οι αναφορές κατά των Ανώτατων Δικαστικών λειτουργών έπρεπε να είχαν προτεραιοποιηθεί και να απαντηθούν πρώτα από όλα από αυτή την ιστορία, διότι ολίγον μας ενδιαφέρει (ή είναι δευτερεύον) εάν υπήρχε σχέση προσωπική ή άλλως πως μεταξύ της Σάντης, του πρώην Δικαστή ή οποιουδήποτε άλλου προσώπου.

Παραμένει επομένως ένα τεράστιο κενό, ενώ, παραμένουν ασφαλώς εκτεθειμένα τα πρόσωπα τα οποία αναφέρονται και αναμένουμε την αντίδρασή τους.

Στο τέλος της ημέρας έχει μπει ακόμα μία μαχαιριά στο σώμα της δικαιοσύνης, η οποία αιμορραγεί ακατάπαυστα εδώ και χρόνια. Δεν είναι εξάλλου τυχαίο, που οι μετρήσεις της κοινής γνώμης που γίνονται τελευταία με αφορμή τις εκλογές δείχνουν ότι η αμφισβήτηση των πολιτών έναντι της δικαιοσύνης και η αντίληψή τους ότι υπάρχει διαφθορά στη δικαιοσύνη έχει αυξηθεί.

Αναμένουμε, λοιπόν, από την αστυνομία να ρίξει φως κατά προτεραιότητα σε αυτό το ζήτημα.

Subscribe now

Πολύ συχνά κάνω μετάνοιες ζητώντας από τον Θεό να αναπαύει τις ψυχές των Κληρίδη, Βασιλείου και Σημίτη, και όσων άλλων συνέδραμαν να γίνει η χώρα μας μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν τολμώ να φανταστώ σε τι κατάσταση θα είμασταν σήμερα εάν μέναμε μόνοι μας χρυσοπράσινο φύλλο στο πέλαγο. Ή μάλλον τολμώ και μου προκαλεί τρόμο.

Η Ευρώπη βέβαια δεν είναι παράδεισος, έχει και τα πολλά (και μεγάλα) μειονεκτήματα της , αλλά, στη περίπτωση μας, εκτός από την κρατική θωράκιση, μας πρόσφερε και μας προσφέρει κάποιο μπούσουλα, κατεύθυνση, την δυνατότητα να είμαστε σε μία ένωση κρατών πολύ πιο προηγμένων και σοβαρών από το δικό μας και αναγκαστικά προσαρμοζόμαστε. Αργά μεν αλλά προσαρμοζόμαστε.

Αύριο και μεθαύριο για γίνει στην Κύπρο η άτυπη σύνοδος των αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων με τη συμμετοχή των μελών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο απαρτίζεται από τους αρχηγούς κρατών ή κυβερνήσεων των 27 κρατών μελών της ΕΕ, τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Πρόκειται για μία πολύ σημαντική – κορυφαία θα έλεγα - στιγμή για τον τόπο μας. Έχει συμβολική και ουσιαστική σημασία. Ανέμενα με μεγάλη αγωνία και περηφάνια αυτές τις ημέρες διότι είναι σε κάτι τέτοιες στιγμές που φωτίζεται και η άλλη πλευρά της Κύπρου μας. Αυτή που δεν είναι μίζερη, τοξική και παναυρκώτικη, αλλά σοβαρή, πρωτοποριακή και αποτελεσματική.

Και όμως, ενώ ήθελα αυτές τις ημέρες να επικεντρωθώ σε αυτό το ορόσημο, η ιστορία με το FBI τα χάλασε.

Από που να το πιάσει κάποιος;

Όσα ανακοινώθηκαν χθες μόνο μπροστά δεν μας παίρνουν. Αντίθετα δεικνύουν μία νοοτροπία που δεν θέλω να χαρακτηρίσω. Αλλοίμονο εάν η κυπριακή αστυνομία δεν μπορεί να διερευνήσει επαρκώς και αποτελεσματικά μία υπόθεση όπως αυτή της Σάντη. Αυτό που ζητήθηκε από πολλούς, ήταν ο διορισμός ανεξάρτητων ποινικών ανακριτών για να υπάρχει και το εχέγγυο της ανεξαρτησίας των ανακρίσεων ενόψει του ότι στα μηνύματα είναι εμπλεκόμενη η μισή Κύπρος και υπάρχει τόση καχυποψία. Δεν τέθηκε θέμα ότι η αστυνομία δεν έχει την τεχνογνωσία να διερευνήσει τέτοια υπόθεση. Από που και ως που η εκτελεστική εξουσία να εμπλέκεται σε ανακρίσεις; Που ξέρει ο ΠτΔ το περιεχόμενο των ανακρίσεων και έκρινε ότι χρειάζεται εξωτερική βοήθεια από ειδικούς; Με ποια νομιμοποίηση εμπλέκεται ξένη υπηρεσία σε κυπριακή ανακριτική διαδικασία; Με ποια νομιμοποίηση θα αποκτήσει ξένη υπηρεσία πρόσβαση στο περιεχόμενο των καταθέσεων και του ανακριτικού φακέλου; Έχουμε Σύνταγμα, Νόμους; Δηλαδή είναι ό,τι να ναι.

Θα μπορούσα να γράφω για ώρα. Δεν θέλω να γράψω κακίες τέτοιες μέρες.

Άστο καλύτερα.

Subscribe now

Subscribe now

Τα ερωτήματα, κατά την γνώμη μου, κάθε φορά είναι:

(α) κατά πόσο με τα αποκαλυφθέντα στοιχεία υπάρχει εκ πρώτης όψεως πιθανότητα για διάπραξη αξιόποινης πράξης/εων,

(β) εάν ναι, ποιας σοβαρότητας,

(γ) ποιοι εμπλέκονται και με ποιο τρόπο και

(δ) πόσο αξιόπιστη είναι, στην όψη της, η έρευνα ή οι αποκαλύψεις.

Εάν στοιχειοθετούνται τα πιο πάνω (όχι κατ’ ανάγκην όλα) τότε η αστυνομία ενεργεί αυταπάγγελτα.

Στη περίπτωση της Σάντης πληρούνται το (α), (β) και (γ) ενώ για το (δ) αναμένουμε να δούμε. Σε αυτό το στάδιο τα στοιχεία είναι διάτρητα και τα ερωτήματα πολλά.

Εντούτοις, είναι η περίπτωση που η αστυνομία οφείλει να κινηθεί (όπως και έπραξε) αυταπάγγελτα. Πρέπει όμως να κινηθεί με μεγαλύτερη ταχύτητα.

Η σοβαρότερη κατηγορία που βρίσκεται στον αέρα αυτή τη στιγμή είναι αυτή του βιασμού ανήλικης. Η αστυνομία οφείλει να καλέσει μάρτυρες συμπεριλαμβανομένης της φερόμενης ως καταγγέλλουσας (ακόμα και εάν η ίδια η Σάντη δεν θέλει να προβεί σε καταγγελία), να διεξάγει δικανικούς ελέγχους τηλεφώνων και να ενημερώσει για το κατά πόσο θα σχηματιστεί φάκελος εναντίον οποιουδήποτε προσώπου.

Ταυτόχρονα, έχουμε τις κατηγορηματικές θέσεις όλων των εμπλεκομένων που αρνούνται τους ισχυρισμούς και λαμβάνουν νομικά μέτρα προστασίας του εαυτού τους.

Αυτή τη στιγμή υπάρχει στον αέρα της δημόσιας σφαίρας μία απαράδεκτη κατάσταση που κινείται μεταξύ συνωμοσιολογίας, χλευασμού, κατακρεούργησης προσωπικοτήτων και ανθρωποφαγίας.

Η εισήγηση που άκουσα για μετάκληση ποινικών ανακριτών από το εξωτερικό δεν είναι ρεαλιστική ούτε ενδείκνυται. Πρόκειται περί αχρείαστης κινδυνολογίας. Δεν βοηθά αυτή τη στιγμή να προβάλλεται τέτοιο αίτημα.

Η αστυνομία έχει όλα τα εργαλεία και γνώσεις για να διεξάγει τις απαιτούμενες ανακρίσεις στη συγκεκριμένη περίπτωση. Τόσο ο Αρχηγός Αστυνομίας, όσο και ο Υπουργός Δικαιοσύνης είναι άτομα ακέραια και αμερόληπτα και δεν έχουμε λόγο να μην τους εμπιστευόμαστε. Επαναλαμβάνω όμως ότι πρέπει να κινηθούν με πιο γρήγορους ρυθμούς.

Και δύο τελευταία σημεία:

(1) Ο Μακάριος Δρουσιώτης δεν είναι ποινικός ανακριτής. Θα παραδώσει έκθεση ή κατάθεση και στοιχεία στην αστυνομία, όμως δεν είναι ειδικός να αποφανθεί για την γνησιότητα, αξιοπιστία και επάρκεια των στοιχείων για σκοπούς ποινικής υπόθεσης. Άρα, να μην περιμένουμε ότι θα παραδώσει πλήρη φάκελο για να καταχωρηθεί υπόθεση στο Δικαστήριο. Είναι δουλειά της αστυνομίας να μελετήσει τα στοιχεία, να ανατρέξει σε μάρτυρες και να στοιχειοθετήσει υπόθεση, εάν υπάρχει υπόθεση. Η ευθύνη του Δρουσιώτη ως δημοσιογράφου – ερευνητή, είναι, τα όσα θα παραδώσει να έχουν εκ πρώτης όψεως και αντικειμενικά ομιλούντες, μία στέρεη βάση. Να έχουν τύχει δημοσιογραφικού ελέγχου και διασταύρωσης. Το γιατί τα αποκάλυψε τώρα 2 μήνες πριν τις εκλογές αφορά το κίνητρο του, και μπορεί οποιοσδήποτε να το κρίνει. Αυτό όμως δεν επηρεάζει το περιεχόμενο της έρευνας.

(2) Ο Γενικός Εισαγγελέας δεν διεξάγει ανακρίσεις. Το είπαμε πολλές φορές. Στο δικό μας νομικό σύστημα τις ανακρίσεις τις διεξάγει η αστυνομία. Η Νομική Υπηρεσία καθοδηγεί και συμβουλεύει την αστυνομία. Η Νομική Υπηρεσία δεν καλεί μάρτυρες να τους ανακρίνει

[Φώτο από ρεπορτάζ του Φάνη Μακρίδη στον Φιλελεύθερο].

.

Παρακολουθώ τη συζήτηση, αντιδράσεις, επιχειρήματα και δημόσιο διάλογο που γίνεται για το θέμα του Ανεξάρτητου Φορέα Κοινωνικής Στήριξης («ο Φορέας») και θα ήθελα να προσθέσω τις δικές μου σκέψεις.

Subscribe now

Καταρχάς να αναφέρω ότι συμφωνώ ότι όλες οι εισφορές στον Φορέα πρέπει να δημοσιοποιούνται για να γνωρίζει η κοινή γνώμη ποιοι εισφέρουν και ποιο ποσό.

Ο Φορέας αυτός ιδρύθηκε με νόμο που ψήφισε η βουλή τον Οκτώβριο του 2014. Πρόκειται για τον Νόμο 156(Ι)/2014 ο οποίος είναι πολύ απλός και αποτελείται από 11 άρθρα σε 1 ½ σελίδα. Ο σκοπός του Φορέα είναι να παρέχει οικονομική στήριξη σε πρόσωπα που το έχουν ανάγκη. Στο νόμο προνοείται ότι ο Φορέας μπορεί να δέχεται εισφορές από οποιοδήποτε πρόσωπο. Τον Φορέα διαχειρίζεται Επιτροπή Διαχείρισης. Όπως προνοείται στο Νόμο, Πρόεδρος της ορίζεται ο/η σύζυγος του εκάστοτε ΠτΔ. Ταμίας είναι ο γενικός λογιστής του κράτους και μέλη οι γενικοί διευθυντές του υπουργείου Εργασίας, Παιδείας και Υγείας.

Τον Ιανουάριο του 2016 το υπουργικό συμβούλιο ενέκρινε και κανονισμούς για την λειτουργία του Φορέα οι οποίοι επίσης είναι λιτοί και απλοί και διασαφηνίζουν κάποια ζητήματα λειτουργίας του Φορέα.

Ο Φορέας λειτουργεί με το ίδιο νομοθετικό πλαίσιο από το 2014 μέχρι και σήμερα.

Από το 2023 και έπειτα πρόεδρος του Φορέα είναι η νυν Πρώτη Κυρία Φιλίππα Καρσερά Χριστοδουλίδη (ΦΚΧ).

Υπό την προεδρία της ΦΚΧ, όπως έχει δημοσιευτεί, έχουν αυξηθεί δραματικά οι εισφορές προς τον Φορέα με αποτέλεσμα να εγερθεί θέμα ως προς την ταυτότητα των εισφορέων με το αιτιολογικό ότι μπορεί να γίνεται συγκεκαλυμένη πολιτική διαπλοκή.

Με βάση τον υφιστάμενο Νόμο, το ζήτημα της δημοσιοποίησης των εισφορέων στον Φορέα δεν ρυθμίζεται. Υπενθυμίζω ότι πολύ πρόσφατα η Βουλή ψήφισε τροποποιητικό νόμο που υποχρέωνε την δημοσιοποίηση της ταυτότητας των εισφορέων τον οποίο, όμως, το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε ως αντισυνταγματικό. Αυτό σημαίνει ότι ο Φορέας από μόνος του δεν μπορεί να αποφασίσει να δημοσιοποιήσει τα ονόματα αυτών που έχουν κάνει εισφορές εκτός εάν τα ίδια τα πρόσωπα επιθυμούν να δημοσιοποιήσουν την εισφορά τους.

Είχα γράψει και παλαιότερα ότι ο τρόπος με τον οποίο εγείρεται το ζήτημα της δημοσιοποίησης των εισφορέων υποκρύπτει πολιτική σκοπιμότητα, εφόσον τέτοιο ζήτημα δεν είχε τεθεί τα προηγούμενα χρόνια επί προηγούμενης διακυβέρνησης. Προσωπικά, δεν αντιλαμβάνομαι τι είναι αυτό που ενοχλεί τώρα το οποίο δεν ενοχλούσε πριν το 2023. Εν πάση περιπτώσει όμως, θεωρώ ότι αυτή η απαίτηση είναι θεμιτή μέσα στο πολιτικό παιχνίδι.

Παρακολουθώντας τις αλλεπάλληλες προσωπικές επιθέσεις που δέχεται η νυν Πρώτη Κυρία από πολιτικούς αντιπάλους, προκύπτει το ερώτημα κατά πόσο είναι δικαιολογημένες μέσα στα πλαίσια του πολιτικού παιχνιδιού. Για να απαντηθεί κατά πόσο είναι δικαιολογημένες θα πρέπει πρώτα κάποιος να απαντήσει το ερώτημα κατά πόσο η εκάστοτε Πρώτη Κυρία είναι πολιτικό πρόσωπο.

Ο ρόλος της Πρώτης Κυρίας στο δικό μας πολιτικό σύστημα είναι, σε μεγάλο βαθμό, τελετουργικός. Καταρχάς, δεν προνοείται στο Σύνταγμα ή σε Νόμο, άρα δεν πρόκειται για θεσμό ή κρατικό αξιωματούχο. Διαχρονικά, οι Πρώτες Κυρίες δρούσαν επικουρικά και εθελοντικά σε κάποιους τομείς, ειδικά για φιλανθρωπικούς σκοπούς. Τον δρόμο έδειξε, εάν δεν κάνω λάθος, η κ. Φωτεινή Παπαδοπούλου η οποία είχε πλούσιο φιλανθρωπικό έργο και δραστηριότητα.

Κατά συνέπεια, η εκάστοτε Πρώτη Κυρία δεν είναι πολιτικό πρόσωπο. Συνδράμει εθελοντικά σε κάποιους τομείς ειδικά με το βάρος που έχει ως σύζυγος του εκάστοτε ΠτΔ.

Τώρα, αν δούμε την εποχή ιστορικά από τότε που Πρώτη Κυρία ήταν κ. Μιμή Κυπριανού, διαπιστώνουμε ότι είναι η πρώτη φορά που το πολιτικό σύστημα έχει βάλει στο στόχαστρο το πρόσωπο της Πρώτης Κυρίας, σε αυτή την περίπτωση της ΦΚΧ, και την μεταχειρίζεται ωσάν να είναι πολιτικό πρόσωπο. Αυτό έχει την πολιτική του εξήγηση θεωρώ, όμως, ότι είναι εντελώς λάθος ως πρακτική διότι ακριβώς η εκάστοτε Πρώτη Κυρία δεν είναι πολιτικό πρόσωπο. Μπορεί να είναι στο φως της δημοσιότητας ως σύζυγος του ΠτΔ, αυτό όμως δεν την καθιστά αυτόματα ως πολιτικό πρόσωπο ούτως ώστε να τυγχάνει μεταχείρισης από πολιτικούς αντιπάλους ως εάν να βρίσκεται στην τρέχουσα πολιτική κονίστρα. [Δεν συζητώ σε αυτό το άρθρο το δικαίωμα άσκησης κριτικής κατά της εκάστοτε Πρώτης Κυρίας και την νομική πτυχή, αλλά εστιάζω στην πολιτική πτυχή και τον τρόπο που γίνεται η πολιτική αντιπαράθεση].

Σημειώνω συναφώς ότι αναγκαστικά, ο ρόλος του/της συζύγου ενός κρατικού αξιωματούχου περιορίζεται σε εθελοντική συνεισφορά και δεν μπορεί με το ζόρι να του δοθεί θεσμική ιδιότητα διότι μπορεί να υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο/η σύζυγος να μη θέλει να συμμετέχει καθ’ οιονδήποτε τρόπο στην πολιτική διεργασία. Έχουμε τέτοιες περιπτώσεις και είναι απόλυτα σεβαστό.

Η απόφαση όμως κάποιου συζύγου να συνεισφέρει εθελοντικά σε κάποιο τομέα, στα πλαίσια που περιγράφω πιο πάνω, δεν σημαίνει ότι καθιστά το πρόσωπο αυτόματα και πολιτικό πρόσωπο.

Κατά συνέπεια με δεδομένο το συμπέρασμα μου ότι ο ρόλος της Πρώτης Κυρίας δεν ισούται με ρόλο πολιτικού προσώπου, έχω την άποψη ότι ο τρόπος με τον οποίο τυγχάνει αντιμετώπισης από πολιτικούς αντιπάλους του ΠτΔ είναι λανθασμένος, και η κριτική που της ασκείται σε πολλά σημεία υπερβολική και άδικη. Προσωπικά αξιολογώ την γενικότερη συμπεριφορά, προσφορά και δράση της πολύ θετικά. Μιλώντας για τον Φορέα βλέπουμε ότι υπό την Προεδρία της έχει αναβαθμιστεί η ιστοσελίδα, έχουν θεσπιστεί περαιτέρω κριτήρια, έχει ψηφιοποιηθεί η διαδικασία και έχουν αυξηθεί οι εισφορές. Προβαίνει επίσης σε ένα σωρό άλλες δραστηριότητες στα πλαίσια της ιδιότητάς της ως Πρώτη Κυρία οι οποίες ως πολίτη με βρίσκουν απόλυτα ικανοποιημένο.

Μετά και την δημοσιοποίηση του γνωστού βίντεο και τα όσα λέγονται σε αυτό, δεν υπάρχει άλλη οδός από την από το να εξευρεθεί τρόπος να δημοσιοποιηθούν όλες οι εισφορές που έγιναν μέχρι σήμερα στον Φορέα διότι χρειάζεται η απαραίτητη διαφάνεια. Άρα η Βουλή και η Νομική Υπηρεσία πρέπει να επεξεργαστούν τρόπους ούτως ώστε να επιτευχθεί ο στόχος της δημοσιοποίησης με νόμιμο τρόπο τόσο για τις υφιστάμενες όσο και για μελλοντικές εισφορές. Από εκεί και πέρα όμως θεωρώ ότι η εκάστοτε Πρώτη Κυρία πρέπει να τυγχάνει άλλης μεταχείρισης από το πολιτικό σύστημα και να μη θεωρείται ως de facto πολιτικό πρόσωπο - αντίπαλος αλλά για αυτό που είναι. Σύζυγος του εκάστοτε ΠτΔ με εθελοντική προσφορά στα κοινά.

Η απόφαση ενός κόμματος να διαγράψει βουλευτή του μπορεί να γίνει για διάφορους λόγους κάποτε συμβολικούς και κάποτε για ουσιαστικούς.

Για παράδειγμα, διαγραφή μπορεί να γίνει όταν το κόμμα θέλει να εκφράσει την διαφωνία του με μία συμπεριφορά ή τοποθέτηση ενός βουλευτή του, ή να αποστασιοποιηθεί από αυτήν και να δηλώσει ότι δεν το εκφράζει.

Στην Ελλάδα έχουμε αρκετά παραδείγματα, στην Κύπρο πολύ σπάνια.

Για να αναφέρω κάποια γνωστά παραδείγματα από Ελλάδα:

Τον Οκτώβριο 2021 ο Κυριάκος Μητσοτάκης διέγραψε από την Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΔ τον βουλευτή Κωνσταντίνο Μπογδάνο για αναφορές που ο τελευταίος έκανε στην Ελληνική Βουλή. Μεταξύ αυτών των αναφορών ήταν και το: «Εγώ θυμίζω και τον Γρίβα της ΕΟΚΑ, που λέει: είχαμε τρεις εχθρούς. Τους Βρετανούς, τους Τούρκους και τους κομμουνιστές και ο μεγαλύτερος μας πονοκέφαλος είναι οι κομμουνιστές». Το Μαξίμου χαρακτήρισε τις απόψεις του Μπογδάνου απαράδεκτες και εκτός αξιακού πλαισίου του κόμματος και τον διέγραψε.

Τον Νοέμβριο 2024 ο Κυριάκος Μητσοτάκης διέγραψε από την Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΔ τον πρώην πρωθυπουργό και βουλευτή Αντώνη Σαμαρά μετά από συνέντευξη του τελευταίου στην εφημερίδα το ΒΗΜΑ όταν ο Σαμαράς άσκησε σκληρή κριτική, μεταξύ άλλων για την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Θεωρήθηκε ότι υπερέβη τα εσκαμμένα παρά την ανεκτικότητα που υπήρχε σε πρώην πρωθυπουργούς στο να εκφράζουν διαφορετικές απόψεις.

Στην Κύπρο σπάνια έχουμε διαγραφές βουλευτών.

Μία πρόσφατη περίπτωση είναι αυτή της διαγραφής ή του τερματισμού της συνεργασίας μεταξύ του ΕΛΑΜ και του βουλευτή Ανδρέα Θεμιστοκλέους. Αυτό έγινε τον Οκτώβριο 2021 όταν το ΕΛΑΜ απέπεμψε τον Θεμιστοκλέους για την συμπεριφορά του κατά της τότε εκπροσώπου των Οικολόγων Έφης Ξάνθου. Επίσης, του ζητήθηκε να παραδώσει την έδρα, απαίτηση που ο Θεμιστοκλέους αρνήθηκε απορρίπτοντας τις κατηγορίες. Ο Θεμιστοκλέους, εξ όσων θυμούμαι, όμως, δεν ήταν μέλος του ΕΛΑΜ αλλά συνεργαζόμενος.

Μία άλλη πρόσφατη περίπτωση είναι η διαγραφή του βουλευτή Κωστή Ευσταθίου από την ΕΔΕΚ. Ο Ευσταθίου διαγράφηκε από μέλος του κόμματος (μαζί με άλλους), τον Ιανουάριο 2023. Έκτοτε και αναγκαστικά, ο Ευσταθίου ενεργεί ως ανεξάρτητος βουλευτής.

Άλλες παλαιότερες περιπτώσεις στην Κύπρο είναι:

Η διαγραφή του Αλέξη Γαλανού από την κοινοβουλευτική ομάδα του ΔΗΚΟ τον Μάρτιο 1998 όταν διαφώνησε με την επιλογή Γιώργου Ιακώβου για τις Προεδρικές εκλογές.

Η διαγραφή του Ζαχαρία Κουλία από την κοινοβουλευτική ομάδα του ΔΗΚΟ και από το κόμμα τον Ιούνιο 2011 λόγω της στάσης του στην ψηφοφορία για Πρόεδρο της Βουλής (δεν ψήφισε τον τότε πρόεδρο του ΔΗΚΟ Μάριο Κάρογιαν.)

Από τα πιο πάνω παραδείγματα συνάγεται ότι τέτοιες αποφάσεις κομμάτων ενέχουν (και) συμβολικό χαρακτήρα. Σηματοδοτούν την απόφαση του κόμματος να απορρίψει, αποστασιοποιηθεί και/ή να καταδικάσει μία συγκεκριμένη συμπεριφορά ή δήλωση βουλευτή του με την πράξη διαγραφής είτε από την κοινοβουλευτική ομάδα είτε και από το κόμμα.

Είναι σε αυτό το σημείο που η σημερινή απόφαση του ΔΗΣΥ για τον βουλευτή Λεμεσού που κατηγορείται για ξυλοδαρμό, είναι προβληματική. Η απόφαση είναι ότι τίθεται εκτός ψηφοδελτίου. Άρα δεν μπορεί να είναι υποψήφιος τον Μάιο στις βουλευτικές. Μέχρι τότε όμως, θα είναι βουλευτής και θα συμμετέχει στην κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος. Άρα τι νόημα έχει αυτή η απόφαση;

Ποιο είναι το μήνυμα που πρέπει να καταλάβουμε;

Να καταλάβουμε ότι από τώρα μέχρι τον Μάιο είναι δεκτό να συμμετέχεις στην κοινοβουλευτική ομάδα και να ψηφίζεις μαζί μας, και από τον Μάιο και έπειτα δεν σε θέλουμε;

Είτε ο βουλευτής τίθεται εκτός κοινοβουλευτικής ομάδας και ψηφοδελτίου, είτε όχι.

Δηλαδή, εάν οι βουλευτικές εκλογές ήταν σε 2 χρόνια και όχι σε 6 μήνες, ποια θα ήταν η απόφαση; Θα του απαγορευόταν να είναι υποψήφιος σε 2 χρόνια;

Δεν έχει πολιτική λογική αυτή η απόφαση.

Ενώ, κατά την άποψη μου, άλλα είναι τα ζητήματα που πρέπει να μας απασχολούν έχοντας υπόψη ότι: (α) είμαστε ένα κράτος θύμα εισβολής, κατοχής και βίαιης μετακίνησης του 1/3 του πληθυσμού και (β) είμαστε μία λιλιπούτια χώρα σε μία, φορτισμένη γεωπολιτικά περιοχή, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Στην αξιολόγηση που κάνουμε συγχύζουμε πάντα το ίδιο το γεγονός το οποίο βλέπουμε να εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια μας, και το ερμηνεύουμε φιλτράροντας το σύμφωνα με τις ιδεολογικές μας τοποθετήσεις και κοσμοθεωρίες, αντί να δούμε το ίδιο το γεγονός ως έχει.

Αρχίζοντας από το 2022. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία παραβιάζοντας την ανεξαρτησία και εδαφική ακεραιότητα ενός ανεξάρτητου κράτους παραβιάζοντας τον χάρτη την ΗΕ και το διεθνές δίκαιο. Άσχετο εάν η Ρωσία προκλήθηκε ή εάν δεν τήρησαν τα συμφωνηθέντα οι δυτικοί για να παραμείνει η Ουκρανία ανεξάρτητη και αμέτοχη κ.λπ.

Ομοίως, δεν υπάρχει αμφιβολία το Ισραήλ αντέδρασε στην πορεία, υπέρμετρα και δυσανάλογα, στην τρομοκρατική επίθεση της Χαμάζ παραβιάζοντας κατάφωρα τα δικαιώματα των Παλαιστινίων αμάχων και των παιδιών και σκορπώντας τον όλεθρο και θάνατο στη Γάζα σε σημείο που μπορεί να χαρακτηριστεί ως γενοκτονία.

Επίσης, η προχθεσινή επέμβαση των ΗΠΑ στην Βενεζουέλα ήταν εισβολή κατά ανεξάρτητου κράτους και η σύλληψη και φυγάδευση του Προέδρου της χώρας, ό,τι και να ήταν αυτός, πρωτοφανής. Η όλη ενέργεια συνιστά παραβίαση του Χάρτη του ΟΗΕ, του διεθνούς δικαίου αλλά και του εθνικού δικαίου των ΗΠΑ. Το ότι ο Μαδούρο ήταν επικεφαλής ενός δικτατορικού καθεστώτος δεν αλλάζει το ότι έγινε παράνομη εισβολή από τις ΗΠΑ.

Εμείς, ως χώρα, θύμα εισβολής, κατοχής και βίαιης μετακίνησης πληθυσμού, είχαμε πάντα ως πρώτη γραμμή ασπίδας το διεθνές δίκαιο στα πλαίσια του συστήματος ασφάλειας που διαμορφώθηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Θεμελιώδες χαρακτηριστικό αυτό του συστήματος ήταν η θέσπιση κανόνων για το πότε μπορεί ένα κράτος να επιτεθεί εναντίον ενός άλλου κράτους, με ένα διεθνές σώμα, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ να ενεργεί ως τοποτηρητής και αποφασίζον όργανο κρίνοντας κάθε φορά εκ των προτέρων, εάν μία ενέργεια θα ήταν νόμιμη ή παράνομη.

Η αντίδραση της διεθνούς κοινότητας στα τρία post – covid συμβάντα που αναφέρω πιο πάνω, είναι απόδειξη του ότι η συλλογική ασφάλεια και δίκτυ δικαίου που θεσπίστηκε με τον ΟΗΕ μετά το 1945, έχει πλέον, καταρρεύσει. Το ότι το διεθνές δίκαιο έχει καταντήσει κουρελόχαρτο, είναι πασιφανές. Πλέον δεν τηρούνται ούτε τα προσχήματα, τόσο από αυτούς που το παραβιάζουν, όσο και από τους άλλους που παρακολουθούν και δεν καταδικάζουν.

Το ερώτημα για εμάς εδώ στην Κύπρο δεν είναι ποιος στηρίζει τι και ποιος διαμαρτύρεται είτε για την μία εισβολή είτε για την άλλη. Εξάλλου το τι νομίζουμε εμείς εδώ στην Κύπρο, κανένα δεν ενδιαφέρει. Το κύριο ερώτημα και συζήτηση που πρέπει να κάνουμε είναι τι πορεία ακολουθούμε από εδώ και πέρα ενόψει αυτής της κατάστασης.

Δηλαδή:

Πώς θα κινηθεί η χώρα μας ενόψει της διεθνούς αναρχίας;

Πώς θα μας επηρεάσει – και εννοώ στο Κυπριακό – αυτή η νέα κατάσταση πραγμάτων;

Στην post – covid εποχή σημασία δεν έχει εάν είσαι θύμα ή θύτης, αλλά σε ποιες συμμαχίες ανήκεις , ποιο στρατόπεδο επιλέγεις και πως εξυπηρετείς τα ευρύτερα συμφέροντα των μεγάλων.

Ο πλανήτης επιστρέφει στην εποχή των περιφερειακών ηγεμόνων. Στην περιοχή μας η υπερδύναμη, εντός ή εκτός εισαγωγικών, είναι η Τουρκία. Επίσης στην περιοχή μας συμβαίνουν μία σειρά από γεγονότα τα οποία έχουν ευρύτερο αντίκτυπο διεθνώς. Το να προτάσσουμε το διεθνές δίκαιο ως ασπίδα προστασίας ή διεκδίκησης είναι, πλέον, αφελές κα άσκοπο.

Άρα, το ερώτημα είναι πως πορευόμαστε ως Κύπρος με τα πιο πάνω νέα δεδομένα και πως ενεργούμε, στο βαθμό που είναι δυνατόν προληπτικά, για να διασφαλίσουμε τα συμφέροντα της χώρας μας. Οτιδήποτε άλλο συζητείται στα πλαίσια του εγώ είχα δίκαιο και εσύ είχες άδικο, είναι ακαδημαικής σημασίας και ολίγον ενδιαφέρει.

Δεν είναι λίγες οι φωνές που φωνάζουν ότι κάτι δεν πάει καλά με το ΓΕΣΥ σε ότι αφορά την διαχείριση, τις σπατάλες και τις καταχρήσεις.

Και πραγματικά… κάτι δεν πάει καλά.

Οι αριθμοί, οι αναφορές και οι εκθέσεις που έχουν δει το φως της δημοσιότητας δημιουργούν περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις.

Προκύπτει από έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας ότι το ποσοστό των ελέγχων του ΟΑΥ είναι κάτω από 5%. Αυτό αφήνει ένα 95% ανέλεγκτο.

Ακόμα, πώς γίνεται να μιλάμε για «καθολικό σύστημα υγείας», όταν το 33% του πληθυσμού συνεχίζει να διατηρεί ιδιωτική ασφάλιση;

Και το πιο καίριο ερώτημα: πού καταλήγουν τελικά τα χρήματα όλων μας;

Subscribe now

Για να συζητήσουμε αυτό το θέμα και να δώσουμε απαντήσεις σε αυτά, προσκάλεσα στο LegalMatters Podcast τον Δρ. Στέλιο Χατζηχριστοφή, έναν άνθρωπο με πολύχρονη εμπειρία στο εξωτερικό, γνώση των συστημάτων ελέγχου, και ενεργή συμμετοχή στο Cyprus Integrity Forum — τον οργανισμό που ανέδειξε πρώτος την ανάγκη για πραγματικό medical auditing στο ΓΕΣΥ.

Σε αυτό το επεισόδιο θα ακούσετε από ένα που γνωρίζει το πώς λειτουργεί (ή δεν λειτουργεί) το σύστημα και μια ευκαιρία να δούμε την πραγματικότητα πίσω από τους αριθμούς.

Μιλήσαμε για:

• το Μανιφέστο για τη Διαφάνεια και την Καταπολέμηση της Διαφθοράς στο ΓΕΣΥ,

• το σοκαριστικό εύρημα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας ότι οι έλεγχοι είναι σχεδόν ανύπαρκτοι,

• περιστατικά υπερβολικών ιατρικών πράξεων και υπέρογκων αμοιβών,

• την πλήρη απουσία ποιοτικού ελέγχου σε εξοπλισμό και διαγνωστικές πράξεις,

• το μπέρδεμα μεταξύ «κερδοφορίας» και πραγματικής ιατρικής,

• και το ρόλο του νέου Συνηγόρου του Ασθενή — τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει.

Αυτό που μου έκανε εντύπωση είναι κάτι που είπε σχεδόν με απόγνωση:
«Ακόμη και στο NHS, με όλα τα συστήματα ελέγχου, υπάρχει διαφθορά και απώλεια πόρων. Στην Κύπρο, με μηδενικούς ελέγχους, τι περιμένουμε;»

Στο podcast συζητήσαμε και πρακτικές λύσεις:

πώς χτίζεται ένα σύστημα ελέγχου, ποιος πρέπει να έχει τον έλεγχο των ελέγχων, ποια είναι τα διεθνή πρότυπα, τι μπορεί να γίνει άμεσα και πόσο ρεαλιστικό είναι να σωθεί το ΓΕΣΥ πριν βρεθούμε μπροστά σε μια κρίση που θα κοστίσει όχι μόνο χρήματα — αλλά ανθρώπινες ζωές.

Έχουμε το σύστημα υγείας που μας αξίζει;
Ή απλώς ένα σύστημα που πληρώνουμε ακριβά χωρίς να το γνωρίζουμε πραγματικά;

👉 Δείτε το podcast εδώ:

Στο νέο επεισόδιο του LegalMatters Podcast φιλοξενώ τον ευρωβουλευτή του ΑΚΕΛ Γιώργο Γεωργίου, σε μια συζήτηση με αφετηρία το ερώτημα: είναι η Ευρώπη σε κρίση;

Η Ευρώπη πριν και μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία

Η συζήτηση επικεντρώνεται στον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης πριν και μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο Γιώργος Γεωργίου, μέλος της ομάδας της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, ασκεί έντονη κριτική στη μεταστροφή της ΕΕ από μια «δύναμη ειρήνης» σε έναν μηχανισμό στρατιωτικοποίησης και ευθυγράμμισης με τα αμερικανικά συμφέροντα. Μιλά για τον τρόπο με τον οποίο ο πόλεμος έγινε αφορμή να επανέλθουν στο προσκήνιο οι εξοπλισμοί, η λογοκρισία και η καταστολή της διαφορετικής άποψης, ενώ ταυτόχρονα η φωνή της Ευρώπης για ειρήνη και κοινωνική δικαιοσύνη φαίνεται να χάνεται.

Συζητούμε αν η ΕΕ μπορεί ακόμη να υπερασπιστεί τις θεμελιώδεις αξίες της, πώς διαμορφώνεται η εξωτερική πολιτική της απέναντι στη Ρωσία, στο Ισραήλ και στη Γάζα, και αν τελικά η Ευρώπη παραμένει χώρος δημοκρατίας ή αν μετατρέπεται σε «τεχνοκρατικό φρούριο» χωρίς ψυχή και πολιτικό όραμα.

Subscribe now

Ο ρόλος των Κυπρίων ευρωβουλευτών

Η συζήτηση αγγίζει και τη θέση της Κύπρου μέσα στην ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Πώς μπορούν έξι Κύπριοι ευρωβουλευτές να επηρεάσουν αποφάσεις που αφορούν την πατρίδα; Υπάρχει συντονισμός ή λειτουργούμε με κομματικά αντανακλαστικά; Ο Γιώργος Γεωργίου τονίζει την ανάγκη κοινής γραμμής, συνεργασίας και ουσιαστικού διαλόγου στα ευρωπαϊκά όργανα, ειδικά για ζητήματα όπως το Κυπριακό, το μεταναστευτικό και η οικονομική πολιτική.

Μιλά επίσης για το Μνημείο Αγνοουμένων στο Ευρωκοινοβούλιο, την πρωτοβουλία που ξεκίνησε ο ίδιος, εξηγώντας το σκεπτικό πίσω από την πρόταση και τις αντιδράσεις που προκάλεσε στην Κύπρο. Το μήνυμα, όπως τονίζει, είναι ενωτικό και αφορά τον σεβασμό στη μνήμη όλων των θυμάτων του πολέμου, ανεξαρτήτως κοινότητας.

Από τη φιλολογία στην πολιτική

Η συζήτηση παίρνει και μια προσωπική διάσταση. Ο Γιώργος Γεωργίου μιλά για την πορεία του από τη φιλολογία και τη δημόσια εκπαίδευση στην πολιτική, για τις αξίες που τον καθόρισαν και για το πώς κουβαλά ακόμη μέσα του την εμπειρία του πρόσφυγα από την κατεχόμενη Άσσια. Μιλά για την ανάγκη μιας ανθρωπιστικής παιδείας, που θα καλλιεργεί την κριτική σκέψη και τη δημοκρατική συνείδηση των νέων, και όχι μια παιδεία εγκλωβισμένη σε εξεταστικούς μηχανισμούς και παπαγαλία.

Η Ευρώπη που θέλουμε

Το επεισόδιο δεν είναι απλώς πολιτικό· είναι βαθιά υπαρξιακό. Ποια Ευρώπη θέλουμε; Μια Ευρώπη που μετρά δαπάνες και εξοπλισμούς ή μια Ευρώπη που επενδύει στην κοινωνική συνοχή, στην ειρήνη και στα δικαιώματα; Ο Γιώργος Γεωργίου υπενθυμίζει ότι το ευρωπαϊκό εγχείρημα γεννήθηκε μέσα από τα ερείπια δύο παγκοσμίων πολέμων με σκοπό την ειρήνη. Το ερώτημα είναι αν σήμερα θυμόμαστε ακόμη αυτόν τον σκοπό.

🎧 Άκουσε το επεισόδιο «Η Ευρώπη σε κρίση;» στο LegalMatters Podcast — διαθέσιμο σε Spotify, Apple Podcasts και στο legalmatters.online.

Introduction

As someone who has always believed that understanding the perspectives of the Turkish Cypriot community is essential to any meaningful discussion about the future of Cyprus, I wanted to host this conversation immediately after the recent elections in the north.

In this episode of the LegalMatters Podcast, I speak with Özdil Nami, a long-time Turkish Cypriot politician and former negotiator, to explore the significance of Tufan Erhürman’s decisive victory and what it might mean for the road ahead.

A Turning Point in the North

The election results were striking: Erhürman and the Republican Turkish Party (CTP) won with over 62% of the vote, a clear expression of the public’s desire for a different direction.

During our discussion, Özdil and I reflected on what this landslide means. Many Turkish Cypriots, he noted, are frustrated by economic stagnation, growing isolation, and the erosion of democratic norms. The result, in his view, was a message of change — not only towards better governance but also towards a more moderate, European-oriented outlook.

Turkey’s Role and Reactions

Naturally, the conversation turned to Ankara’s influence. I asked whether this result could alter the dynamics between the Turkish Cypriot leadership and Turkey itself. Özdil was cautiously optimistic: while structural dependency remains, he believes the new leadership offers an opportunity to rebalance the relationship and reassert the community’s voice in shaping its own destiny.

The Question of Negotiations

We also discussed whether this political shift might revive hopes for new talks between the two sides. Özdil underlined that Erhürman has consistently advocated for dialogue and for a settlement within the framework of UN parameters. Yet, as he reminded me, real progress depends not only on the Turkish Cypriot side but equally on political will in the south and from the international community.

A Society Ready for Change

Beyond politics, our discussion touched on societal change within the Turkish Cypriot community. There is a growing generation — more educated, more outward-looking, and more connected to the world — that wants to see a future built on cooperation, stability, and European values.

As Özdil noted, young Turkish Cypriots are increasingly disillusioned with division and eager to be part of a modern, democratic Cyprus. This, in itself, is a powerful sign of hope.

A Call for Dialogue

I ended the conversation with a sense of cautious optimism. Erhürman’s victory may not, on its own, bring immediate political breakthroughs, but it opens a window for dialogue and reflection.

As I wrote and said before, we — the Greek Cypriot community — need to listen more carefully to our fellow citizens in the north. Understanding their aspirations, frustrations, and political realities is not an act of concession; it is an act of realism and empathy. Only through that understanding can we hope to bridge the divide and move towards genuine reunification.

Listen to the Full Conversation

🎧 Watch or listen to The Erhürman Victory and the Road Ahead – with Özdil Nami

https://legalmatters.online/ozdil-nami-2/

You can also watch/listen my first podcast with Ozdil that was aired on 13/03/2024.

Η συζήτηση ξεκινά με την αποσαφήνιση του τι ακριβώς υπογράφηκε. Ο Ιακώβου εξηγεί ότι η συμφωνία που παρουσιάστηκε ως ειρηνευτική πρωτοβουλία δεν είναι παρά μια εκεχειρία σαράντα δύο ημερών – μια τακτική ανάπαυλα των στρατιωτικών επιχειρήσεων για επανατοποθέτηση δυνάμεων και διπλωματικών θέσεων. Δεν πρόκειται για σχέδιο οριστικής επίλυσης του Παλαιστινιακού, αλλά για ένα μεταβατικό στάδιο, γεμάτο ασάφειες και κινδύνους επανέναρξης των συγκρούσεων.

Από εκεί, η κουβέντα εμβαθύνει στον ρόλο της Χαμάς, τόσο στρατιωτικά όσο και πολιτικά. Πώς κατάφερε μια μικρή ισλαμική οργάνωση να επιβιώσει, να ελέγχει τον πληθυσμό της Γάζας και να παραμένει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων; Ο Ιακώβου πραγματοποιεί μια εκτενή ιστορική αναδρομή στην ίδρυση και εξέλιξη της Χαμάς, εξηγώντας πώς προήλθε από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα της Αιγύπτου, πώς μετατόπισε το παλαιστινιακό κίνημα από τον κοσμικό εθνικισμό στον ισλαμισμό, και πώς η εσωτερική της οργάνωση, η ιδεολογία και οι πηγές χρηματοδότησης την κατέστησαν παράγοντα με τεράστια επιρροή.

Subscribe now

Στη συνέχεια, αναλύεται το πολιτικό παιχνίδι του Νετανιάχου, ο οποίος, σύμφωνα με τον Ιακώβου, χρησιμοποιεί την κρίση για να διατηρήσει την πολιτική του επιβίωση. Παρά τις στρατιωτικές επιτυχίες του Ισραήλ, η Χαμάς εξακολουθεί να υπάρχει — και να «υπάρχει» σημαίνει να κρατά ομήρους, να έχει πολιτικό ρόλο και να συντηρεί το αφήγημα της αντίστασης.

Η συζήτηση αγγίζει επίσης τον νέο ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών και τη «διπλωματία των μεσιτών» που εκπροσωπούν ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ. Μια προσέγγιση εκτός θεσμικών πλαισίων, που φέρνει την Ουάσιγκτον πιο κοντά σε ένα άτυπο, παρασκηνιακό μοντέλο εξωτερικής πολιτικής. Ο Ιακώβου εξηγεί πώς η Αμερική επιχειρεί να παρουσιάσει τη συμφωνία ως επιτυχία, ενώ ταυτόχρονα προετοιμάζεται για ένα επόμενο, ίσως πιο σκληρό, στάδιο.

Αναπόφευκτα, η ανάλυση περνά στον ρόλο της Τουρκίας, η οποία επανεμφανίζεται δυναμικά στο γεωπολιτικό παιχνίδι, διεκδικώντας τον χώρο που αφήνει πίσω του το Ιράν. Ο Ιακώβου υπογραμμίζει ότι η Τουρκία του Ερντογάν βλέπει τον εαυτό της ως φυσικό κληρονόμο του οθωμανικού αποτυπώματος στην περιοχή και επιδιώκει να καταστεί ρυθμιστής ισχύος στη Μέση Ανατολή, κάτι που το Ισραήλ δεν είναι διατεθειμένο να δεχθεί.

Η Κύπρος και η Ελλάδα εμφανίζονται στο τέλος της συζήτησης ως κρίκοι του νέου φιλοδυτικού υποσυστήματος ασφαλείας της Ανατολικής Μεσογείου. Η Κύπρος, μέσα από τον θαλάσσιο διάδρομο “Amalthea” και τη γεωγραφική της θέση, μπορεί να έχει ρόλο στήριξης στην ανοικοδόμηση της Γάζας, αλλά —όπως σημειώνει ο Ιακώβου— δεν μπορεί να υπαγορεύσει πολιτική. Είναι καταναλωτής ασφάλειας, όχι παραγωγός της.

Το επεισόδιο ολοκληρώνεται με μια κριτική ματιά στη σχέση Ισραήλ–Ηνωμένων Πολιτειών, τη δύναμη του εβραϊκού λόμπι και τον τρόπο που η Ουάσιγκτον ισορροπεί μεταξύ στρατηγικών συμφερόντων και εσωτερικών πιέσεων.

Η κουβέντα με τον Χρίστο Ιακώβου είναι πάντα εξαιρετικά χρήσιμη. Συνδυάζει ιστορική γνώση, γεωπολιτική ψυχραιμία και πολιτική διορατικότητα — ένα επεισόδιο που εξηγεί γιατί, στη Μέση Ανατολή, η “επόμενη μέρα” είναι πάντοτε η προετοιμασία για την επόμενη κρίση.

Θεωρώ ότι οι επόμενοι μήνες σε ό,τι αφορά το Κυπριακό δε θα είναι εύκολοι διότι τώρα θα έχουμε απέναντί μας κάποιον ο οποίος θα τάσσεται υπέρ της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα στη βάση των ψηφισμάτων των ΗΕ. Αυτή είναι η διακηρυγμένη θέση του νέου ηγέτη της ΤΚ κοινότητας.

Υπάρχει, βέβαια, και η θέση της Τουρκίας που είναι υπέρ της λύσης δύο κρατών. Ο Οzdil Nami είπε ότι αυτό μπορεί να αλλάξει υπό κάποιες προϋποθέσεις.

Οι προϋποθέσεις που τίθενται από την ΤΚ για επανέναρξη των συνομιλιών είναι οι εξής:

Πρώτον, ότι θα πρέπει να υπάρχει σαφές χρονοδιάγραμμα σε οποιαδήποτε νέα διαδικασία συνομιλιών, δηλαδή αρχή και τέλος.

Δεύτερον, πρέπει να συμφωνηθούν εκ των προτέρων οι επιπτώσεις στο μέρος που θα φέρει την ευθύνη για την αποτυχία μιας τέτοιας προσπάθειας.

Η δεύτερη προϋπόθεση είναι ακριβώς το μεγάλο αγκάθι. Στην ΤΚ πλευρά υπάρχει η παγιωμένη πεποίθηση ότι οι ΕΚ δεν θέλουν λύση ομοσπονδίας και ότι σε δύο περιπτώσεις, το 2004 και το 2017 οι ΕΚ είπαν όχι. Άρα, λένε, σε περίπτωση νέας προσπάθειας λύσης θα πρέπει εκ των προτέρων να υπάρχουν επιπτώσεις στο μέρος που θα ευθύνεται για την μη λύση. Ουσιαστικά εκείνο το οποίο επιζητείται από την ΤΚ πλευρά είναι ότι σε περίπτωση αποτυχίας θα πρέπει η διεθνής κοινότητα να αναγνωριστεί το ψευδοκράτος.

Αυτή η θέση πάσχει σε πολλαπλά σημεία, έχει πολλές ασάφειες και η πλευρά η δική μας δεν έχει κανέναν λόγο να την αποδεχτεί.

Γενικά, οι δύο προϋποθέσεις που θέτουν οι ΤΚ, ειδικά η δεύτερη, δημιουργούν τεράστια προσκόμματα στην έναρξη των συνομιλιών.

Subscribe now

Στην ερώτηση που υπέβαλα στον Οzdil Nami εάν η Τουρκία είναι έτοιμη να αλλάξει θέση υπέρ της ΔΔΟ εφόσον αυτή είναι η θέση του Ενχουρμάν, απάντησε ότι αυτό εξαρτάται από τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη και τι μηνύματα θα δώσει. Οι ΤΚ δεν εμπιστεύονται τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη και θεωρούν ότι δεν είναι ειλικρινής όταν λέει ότι θέλει λύση.

Από εκεί και πέρα υπάρχουν αποστάσεις μεταξύ των δύο πλευρών σε πάρα πολλά ζητήματα ουσίας. Θα απαιτηθεί μεγάλη προσπάθεια για επανέναρξη συνομιλιών και τιτάνια προσπάθεια για την κατάληξη.

Αυτή τη στιγμή είναι πρόωρο να γίνουν οριστικές εκτιμήσεις.

Θα πρέπει πρώτα ο Ενχουρμάν να συναντηθεί με τον Ερτογάν για να δούμε εάν θα υπάρξει η όποια αλλαγή στην Τουρκική στάση/θέση. Υπάρχουν εξελίξεις και στα Ελληνοτουρκικά αυτή τη στιγμή με την πρόταση Μητσοτάκη για τη συνάντηση πέντε παράκτιων χωρών (Ελλάδα, Κύπρο, Αίγυπτο, Τουρκία και Λιβύη) με θεματικές το μεταναστευτικό, την προστασία του θαλασσίου περιβάλλοντος, τη συνδεσιμότητα, τις οριοθετήσεις θαλασσίων ζωνών και την πολιτική προστασία. Χθες, συναντήθηκε ο Γεραπετρίτης με τον Φιντάν και σύμφωνα με πληροφορίες συζήτησαν και το Κυπριακό.

Συνεπώς βρισκόμαστε σε μία περίοδο κινητικότητας. Η διαφορά από την προηγούμενη εβδομάδα, είναι ότι τώρα, ίσως, ανοίγεται μία μικρή χαραμάδα ελπίδας. Αυτό μόνο.

Αυτή η ανεξαρτησία στηρίζεται σε κάποιους πυλώνες. Ένας από αυτούς είναι ότι οι Δικαστές δεν μπαίνουν σε δημόσια συζήτηση. Δεν απαντούν και δεν σχολιάζουν αυτά που λέγονται και γράφονται για τις αποφάσεις τους. Σχολιασμός ή απάντηση θα δημιουργήσει αντίληψη προκατάληψης στα μάτια της κοινής γνώμης ή την εντύπωση ότι οι Δικαστές επιζητούν έγκριση από την κοινή γνώμη των αποφάσεων τους. Κάτι τέτοιο θα ήταν καταστροφικό και θα έπληττε την ανεξαρτησία και αμεροληψία των Δικαστηρίων.

Οι Δικαστές είναι άνθρωποι, ζουν ανάμεσα μας, έχουν απόψεις, έχουν αδυναμίες και μειονεκτήματα όπως όλοι μας.

Τα τελευταία χρόνια στο LegalMatters Podcast φωτίσαμε, σε μεγάλο βαθμό, αυτό που ανέκαθεν ήταν άγνωστο, τον άνθρωπο Δικαστή. Σπάζοντας μία παράδοση που υπήρχε, εν ενεργεία και πρώην Δικαστές δέχθηκαν να εμφανιστούν δημόσια και να πουν τις απόψεις τους για πολλά θέματα, όχι μόνο νομικά.

Αυτά τα podcasts προσφέρουν μία πρώτης τάξεως ευκαιρία να δει κάποιος πως σκέφτονται και πως λειτουργούν οι Δικαστές ως συνιστώσες μέσα στην κοινωνία και να κατανοήσει γιατί υπάρχουν κάποιες βασικές, απαράβατες, αρχές στο χώρο της Δικαιοσύνης.

Έχω συγκεντρώσει τα 14 podcasts σε αυτή τη σελίδα.

https://legalmatters.online/judges/

Αρχίζοντας με τον κ. Παμπαλλή με το podcast “ Κώστας Παμπαλλής. Πως είναι να είσαι Δικαστής.”, που μεταδόθηκε στις 03/02/2021 και καταλήγοντας με τον κ. Παναγιώτου Προέδρο του Εφετείου και της Ένωσης Δικαστών στο podcast “Με την ματιά των Δικαστών. Αλέξανδρος Παναγιώτου.” , που μεταδόθηκε στις 28/01/2025.

Ξεχωρίζω για σκοπούς αυτής της ανάρτησης και κατανόησης του πως λειτουργούν τα Δικαστήρια τα podcasts με τον κ. Αντώνη Λιάτσο, τότε Πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου “Η Δικαιοσύνη στη Νέα Εποχή. Αντώνης Λιάτσος Πρ.ΑΔ.” που μεταδόθηκε στις 19/10/2022 και τα δύο podcasts με τον Γενικό Εισαγγελέα κ. Γιώργο Σαββίδη που μεταδόθηκαν στις 14/01/2025 και 16/01/2025 αντίστοιχα με τίτλο “Μιλώντας με τον Γενικό Εισαγγελέα Μέρος Α”. και Μέρος Β.

Η ανάλυση στην οποία αναφέρομαι, έχει δημοσιευτεί στο Φιλελεύθερο στα άρθρα που παραθέτω.

Έρευνα κατά Οδυσσέα: Δεν μπορεί να στοιχειοθετηθεί καταφρόνηση Δικαστηρίου – Δικηγόρος δίνει άλλη διάσταση στην υπόθεση (10/06/2025)

και

«Δεν υπάρχει νομικό υπόβαθρο» στην υπόθεση κατά Οδυσσέα, σχολιάζει ο Σίμος Αγγελίδης (11/06/2025)

[ στη διαδικτυακή έκδοση αυτού του άρθρου υπάρχουν και τα links στα άρθρα]

Πρόκειται για πολύ ενδιαφέρουσα ερμηνεία για το ζήτημα που συζητήθηκε και απασχολεί τόσο πολύ τη δημόσια σφαίρα.

Με δύο λόγια η θέση που έχει προταθεί από τους συναδέλφους είναι ότι δεν μπορεί να στοιχειοθετηθεί το αδίκημα της καταφρόνησης δικαστηρίου, εφόσον το Συμβούλιο που δίκασε την υπόθεση Οδυσσέα Μιχαηλίδη δεν αποτελεί δικαστήριο. Το αδίκημα καταφρόνησης δικαστηρίου - προτάσσει αυτή η ανάλυση - μπορεί να γίνει μόνο ενώπιον δικαστηρίου και όχι πειθαρχικού οργάνου όπως το Συμβούλιο.

Subscribe now

Ο νομικός αντίλογος.

Απέναντι σε αυτήν την ανάλυση μπορεί να προταχθεί και ο ακόλουθος νομικός αντίλογος:

Συμφωνώ καταρχάς ότι το Συμβούλιο είναι sui generis πειθαρχικό όργανο και δεν είναι δικαστήριο.

Η ερμηνεία του όρου «Δικαστήριο».

Στο ερμηνευτικό μέρος του Περί Δικαστηρίων Νόμου (14/1960), ο όρος «δικαστήριο» ερμηνεύεται ότι «περιλαμβάvει oιovδήπoτε δικαστήv» οποιουδήποτε δικαστηρίου.

Άρα, όπου υπάρχει αναφορά στο Νόμο σε «δικαστήριο» περιλαμβάνει και «δικαστή».

Το άρθρο 44 (1) (ε) του περί Δικαστηρίων Νόμου που θεσμοθετεί το αδίκημα της καταφρόνησης δικαστηρίου που συζητούμε, αναφέρει:

« 44.-(1) Οιovδήπoτε πρόσωπov τo oπoίov-

(ε) δημoσιεύει oιovδήπoτε έγγραφov, εκφωvεί λόγov ή oιαvδήπoτε oμιλίαv ή πρoβαίvει εις πράξιv σκαvδαλώδoυς φύσεως αvαφoρικώς πρoς oιovδήπoτε δικαστήριov τo oπoίov έχει εκδώσει απόφασιv εις oιαvδήπoτε διαδικασίαv αφoρώσαv εις oιαvδήπoτε δικαστικήv διαδικασίαv, ή»

Συνακόλουθα:

Η αναφορά στο εδάφιο (ε) σε «οποιοδήποτε δικαστήριον» περιλαμβάνει και «δικαστή».

Απλοποιώντας το για σκοπούς κατανόησης, το άρθρο διαβάζεται ότι αφορά οποιονδήποτε δημοσιεύει οιανδήποτε ομιλίαν σκανδαλώδους φύσεως αναφορικά προς οιονδήποτε δικαστήριο ή δικαστή.

Οι αναφορές του Οδυσσέα Μιχαηλίδη σαφώς αφορούσαν τους δικαστές του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου ενεργώντας ως Συμβούλιο. Άρα θεωρώ ότι μπορεί να τεθεί επιχειρηματολογία ότι αυτό καλύπτεται.

Η φύση της διαδικασίας.

Το δεύτερο κρίσιμο ζήτημα και σκόπελος είναι ότι το άρθρο 44 (1) (ε) του Περί Δικαστηρίων Νόμου κάνει ρητή αναφορά σε «δικαστική διαδικασία». Δηλαδή το έγγραφο, ο λόγος, η ομιλία που θα κάνει κάποιος, πρέπει να αφορά «δικαστική διαδικασία» και όχι οποιαδήποτε διαδικασία.

Εδώ ακριβώς μπαίνει το ερώτημα εάν η διαδικασία ενώπιον του Συμβουλίου ήταν «δικαστική διαδικασία» με δεδομένο ότι συμφωνούμε ότι το Συμβούλιο είναι πειθαρχικό όργανο.

Το άρθρο 153(8) του Συντάγματος το οποίο έχει καθιδρύσει το εν λόγω Συμβούλιο αναφέρει ρητά ότι η διαδικασία ενώπιον του είναι «δικαστικής φύσεως». Επομένως θα μπορούσε κάποιος βάσιμα να προτάξει ότι πρόκειται περί «δικαστικής διαδικασίας» εφόσον αυτή είναι «δικαστικής φύσεως»

Συμπέρασμα.

Συμπερασματικά, εφόσον η αναφορά σε δικαστήριο περιλαμβάνει και δικαστή και εφόσον η διαδικασία ενώπιον του Συμβουλίου , η οποία ως ρητά προνοεί το Σύνταγμα, είναι «δικαστικής φύσης» σημαίνει ότι είναι «δικαστική διαδικασία», τότε υπάρχουν επιχειρήματα για να στηρίξει κάποιος ότι μπορεί να στοιχειοθετηθεί το αδίκημα στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Πρόκειται για νομική επιχειρηματολογία η οποία θα τεθεί εάν και εφόσον να αποφασιστεί η έναρξη ποινικής δίωξης. Επ αυτού του ζητήματος έχω ήδη εκφράσει τη γνώμη μου ότι δεν πρέπει να γίνει ποινική δίωξη σε αυτή τη περίπτωση διότι αυτό δεν θα εξυπηρετήσει καθόλου το δημόσιο συμφέρον.

Παραθέτω το σχετικό άρθρο του Συντάγματος για εύκολη αναφορά:

153.

« 8. (1) Kαθιδρύεται συμβούλιον συγκείμενον εκ του προέδρου του Aνωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου ως προέδρου και του Έλληνος και του Τούρκου δικαστού του Aνωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου ως μελών.

(2) Tο συμβούλιον τούτο κέκτηται αποκλειστικήν αρμοδιότητα να αποφασίζη επί παντός θέματος αναφερομένου:

(α) εις την αποχώρησιν, την απόλυσιν ή τον καθ’ οιονδήποτε άλλον τρόπον τερματισμόν του διορισμού του προέδρου του Aνωτάτου Δικαστηρίου συμφώνως προς τούς όρους υπηρεσίας τους περιλαμβανομένους εν τω εγγράφω του διορισμού αυτού.

(β) εις την αποχώρησιν ή την απόλυσιν των Ελλήνων δικαστών ή Τούρκου δικαστού του Aνωτάτου Δικαστηρίου δια τους εν εδαφίοις (3) και (4) της εβδόμης παραγράφου του παρόντος άρθρου προβλεπομένους λόγους.

(3) H κατά το εδάφιον (2) της παρούσης παραγράφου διαδικασία ενώπιον του συμβουλίου είναι δικαστικής φύσεως, ο δε υπό κρίσιν δικαστής δικαιούται να ακουσθή και να υποστηρίξη την υπόθεσιν αυτού ενώπιον του συμβουλίου.

(4) H απόφασις του συμβουλίου λαμβανομένη κατά πλειοψηφίαν είναι δεσμευτική δια τον Πρόεδρον και τον Aντιπροέδρον της Δημοκρατίας, οίτινες προβαίνουν από κοινού εις τα δεούσας ενεργείας συμφώνως προς την απόφασιν ταύτην.

Αφορμή για αυτό το άρθρο είναι τα όσα διαδραματίστηκαν πρόσφατα σε σχέση με την δήλωση του Οδυσσέα Μιχαηλίδη (ΟΜ) στον Σωτήρη Παρούτη στις 20/05/2025.

Προσωπικά, ανέμενα ότι η τεράστια (και κατανοητή) πικρία του ΟΜ για την απόφαση παύσης του, θα υποχωρούσε με την απόσταση του χρόνου και ότι θα έκανε και ο ίδιος την αυτοκριτική του. Τέτοια ελπίδα εξέφρασα, με ανάρτηση μου στο Facebook, την επομένη της έκδοσης της απόφασης. Είχα λάθος. Από τις πρόσφατες δημόσιες παρεμβάσεις του βλέπουμε ότι δεν υπάρχει καμία διάθεση αυτοκριτικής ή έστω προβληματισμού. Μία και μόνο είναι η εξήγηση: Ήταν όλα μία συνομωσία. Που την ανακάλυψε, βέβαια, εκ των υστέρων.

Subscribe now

Οι τοποθετήσεις ΟΜ , προκάλεσαν την αντίδραση του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου (ΑΣΔ). Σε μία πολύ σπάνια κίνηση το ΑΣΔ εξέδωσε ανακοίνωση αναφέροντας «Η σοβαρότητα του θέματος επιβάλλει τη διαβίβαση, αμέσως, όλων των στοιχείων που, κατ’ ισχυρισμόν του, κατέχει ο κ. Μιχαηλίδης στις αρμόδιες αρχές του κράτους και την εξέταση της καταγγελίας του το ταχύτερο δυνατό». Ταυτόχρονα υπήρξε δήλωση και από τον Υπουργό Δικαιοσύνης ο οποίος δήλωσε ότι «πρόκειται για σοβαρή καταγγελία, η οποία αγγίζει κορυφαίους θεσμούς του κράτους».

Το διαδικαστικό μέρος.

Ενόψει των πιο πάνω, ο Aρχηγός Aστυνομίας, προφανώς με οδηγίες του Γενικού Εισαγγελέα (ΓΕ), άρχισε διερεύνηση της υπόθεσης. Από τη στιγμή που ο ΓΕ έδωσε οδηγίες στην αστυνομία να διερευνήσει το θέμα, η διαδικασία είναι ότι σχηματίστηκε ανακριτικός φάκελος και πρέπει να ληφθούν καταθέσεις από όλους τους εμπλεκόμενους. Ήδη την επομένη, όπως μάθαμε, κλήθηκε για κατάθεση ο ίδιος ο ΟΜ. Το ότι κλήθηκαν στη συνέχεια και δημοσιογράφοι είναι μέρος της διαδικασίας συμπλήρωσης των αστυνομικών ανακρίσεων και δεν προδιαγράφει οτιδήποτε. Όταν ολοκληρωθούν οι ανακρίσεις, θα αποσταλούν στον ΓΕ για να μελετήσει το φάκελο και να αποφασίσει εάν θα ασκηθεί ποινική δίωξη.

Η απόφαση για άσκηση ποινικής δίωξης.

Επειδή το εξεταζόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό και άπτεται του δικαιώματος ελευθερίας έκφρασης, σε μία δημοκρατική κοινωνία, θα ήθελα να καταγράψω την υποκειμενική άποψη μου.

Ο ΓΕ για να αποφασίσει αν θα ασκηθεί ποινική δίωξη, θα εξετάσει δύο ζητήματα. Το πρώτο, είναι κατά πόσο υπάρχει επαρκής μαρτυρία που να στοιχειοθετεί ενδεχόμενη διάπραξη του αδικήματος και το δεύτερο, είναι κατά πόσο είναι προς το δημόσιο συμφέρον να ξεκινήσει αυτή η διαδικασία.

Όπως έχουμε πει πολλές φορές, στην Κύπρο η έναρξη και διακοπή ποινικών διώξεων εναπόκειται στην διακριτική ευχέρεια του εκάστοτε ΓΕ και πολλές φορές ο εκάστοτε ΓΕ με επίκληση του δημοσίου συμφέροντος εκκινεί, διακόπτει ή αποσύρει ποινικές διαδικασίες.

Το αδίκημα της καταφρόνησης του Δικαστηρίου.

Ως προς το κατ’ ισχυρισμό αδίκημα, αυτό που εξετάζεται είναι το άρθρο 44(ε) του περί Δικαστηρίων Νόμου. Το άρθρο 44 αφορά το ζήτημα της καταφρόνησης του Δικαστηρίου.

Η εν λόγω πρόνοια πολύ απλά προβλέπει ότι όποιος δημοσίως προσβάλλει ή υποσκάπτει την αξιοπιστία ενός Δικαστηρίου μπορεί να διωχθεί ποινικά.

Παρεμβάλλω εδώ την γνωστή υπόθεση του Μιχαλάκη Κυπριανού ο οποίος καταδικάστηκε δυνάμει του άρθρου 44 το 2001. Ενώ αντεξέταζε μάρτυρα, ως δικηγόρος υπεράσπισης στο Κακουργοδικείο Λεμεσού, οι Δικαστές αντάλλαξαν κάποια σημειώματα και ο ίδιος παραπονέθηκε ότι οι Δικαστές αντί να παρακολουθούν την αντεξέταση «αντάλλαζαν ραβασάκια». Η Πρόεδρος του Κακουργοδικείου (ήταν τότε η κ. Δέσπω Μιχαηλίδου, νυν Επίτροπος Προστασίας του Παιδιού), του ζήτησε να ανακαλέσει και ο ίδιος αρνήθηκε. Τότε τον δίκασαν επί τόπου και τον φυλάκισαν για 5 μέρες για καταφρόνηση Δικαστηρίου και τον έστειλαν στις Κεντρικές Φυλακές. Ήταν η πρώτη φορά, νομίζω που έγινε απεργία και μαζική εκδήλωση διαμαρτυρίας των δικηγόρων έξω από τις Κεντρικές Φυλακές στην οποία συμμετείχαμε εκατοντάδες δικηγόροι τότε. Τελικά αποφυλακίστηκε με χάρη του Προέδρου Κληρίδη μετά από 3 μέρες, ενώ στην συνέχεια τροποποιήθηκε το άρθρο 44 για να μην επιτρέπει στον ίδιο το Δικαστή ενώπιον του οποίου έγινε η κατ’ ισχυρισμόν καταφρόνηση να δικάζει ο ίδιος την υπόθεση. Για την ιστορία αναφέρω ότι ο Κυπριανού προσέφυγε στο ΕΔΑΔ όπου κέρδισε την υπόθεση.

Επανέρχομαι στις δηλώσεις ΟΜ.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση έχουμε δει όλοι την μαρτυρία που είναι οι δηλώσεις που έκανε ο ΟΜ στην εκπομπή του Σωτήρη Παρούτη. Δεν νομίζω να υπάρχει οτιδήποτε άλλο από απόψεως μαρτυρίας. Στην δήλωση ΟΜ υπάρχει ο σαφής υπαινιγμός ότι η υπόθεση παύσης του ήταν στημένη και η απόφαση προδιαγεγραμμένη. Συνακόλουθα, στο «κόλπο» ήταν, όπως υπαινίσσεται ο ΟΜ, ο ΠτΔ, ο ΓΕ και το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο.

Πρόκειται ασφαλώς για εξαιρετικά σοβαρούς ισχυρισμούς. Όσοι έχουν δει το βίντεο θα αντιληφθούν ότι πρόκειται για μία τοποθέτηση που έγινε ηθελημένα, με την έννοια ότι ο ΟΜ ήθελε να κάνει αυτή τη τοποθέτηση και δεν προέκυψε από ερώτηση του δημοσιογράφου.

Η μαρτυρία επομένως είναι εκεί και είναι ξεκάθαρη. Εναπόκειται στον ΓΕ να αποφασίσει εάν από αυτή προκύπτει ενδεχόμενη διάπραξη του αδικήματος της καταφρόνησης Δικαστηρίου.

Εάν η απάντηση που θα δώσει είναι θετική, τότε ο ΓΕ θα πρέπει να εξετάσει και το δεύτερο κριτήριο και να απαντήσει το ερώτημα εάν είναι προς το δημόσιο συμφέρον να ασκηθεί τέτοια δίωξη με βάση τα γεγονότα.

Το δημόσιο συμφέρον.

Το δημόσιο συμφέρον δεν είναι έννοια μονοσήμαντη και μονοδιάστατη. Εξαρτάται από διάφορους παράγοντες και εξετάζεται κατά περίπτωση.

Η γνώμη μου, εν προκειμένω, είναι εξής:

Καταρχάς ο ΟΜ είναι πλέον ένας πολίτης και αρχηγός ενός πολιτικού κινήματος. Δεν είναι Γενικός Ελεγκτής και κρατικός αξιωματούχος. Επομένως πρέπει να κριθεί όπως θα κρινόταν οποιοσδήποτε άλλος πολίτης και πρόσωπο που είναι πολιτικός αρχηγός.

Το δεύτερον που πρέπει να εξεταστεί είναι εάν έγιναν στον παρελθόν παρόμοιες δηλώσεις από άλλους και ποια ήταν αντίδραση της Πολιτείας. Καθημερινά διαβάζουμε αναρτήσεις πολιτών να εκφράζονται με δριμύτητα και απαξίωση για την Δικαιοσύνη στα ΜΚΔ. Μέχρι σήμερα δεν είδαμε λήψη μέτρων.

Δηλώσεις που έθεταν σοβαρές σκιές για την αμεροληψία της Δικαιοσύνης έγιναν στο παρελθόν όχι μόνο από διακεκριμένους δικηγόρους, αλλά και από κρατικούς αξιωματούχους. Θυμίζω για παράδειγμα τις δηλώσεις του τέως Γενικού Εισαγγελέα Κώστα Κληρίδη που αμφισβητούσαν την αντικειμενική αμεροληψία του Ανωτάτου Δικαστηρίου στις υποθέσεις των τραπεζών.

Παλαιότερα, ο πρώην Γενικός Εισαγγελέας Πέτρος Κληρίδης άσκησε δριμεία κριτική κατά των Δικαστηρίων. Μάλιστα θέλησε να παρεμβεί καθ’ ων χρόνο το Κακουργοδικείο εξέδιδε απόφαση σε πολύ σοβαρή ποινική υπόθεση.

Ο δικηγόρος Πόλυς Πολυβίου εκφράστηκε με έντονους και απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς για τον τέως Γενικό Εισαγγελέα Κώστα Κληρίδη. Ενώπιον του Κακουργοδιείου είπε ότι ο τέως Γενικός Εισαγγελέας ήταν «αίσχος για την δικαιοσύνη» και ότι «κατέστρεψε τα Δικαστήρια». Στην συνέχεια βέβαια απέσυρε τους ισχυρισμούς και απολογήθηκε.

Ο δικηγόρος Νίκος Κληρίδης με ανάρτηση του στο Facebook τον Δεκέμβριο του 2018 προέβη σε δηλώσεις που χαρακτηρίστηκαν ως «χαστούκι» στην Δικαιοσύνη. Σε αυτές γινόταν λόγος, μεταξύ άλλων, για «επέκταση της ευνοιοκρατίας στο Δικαστικό Σώμα» καθώς και «για έλεγχο του Ανωτάτου Δικαστηρίου», από συγκεκριμένο δικηγορικό γραφείο της Λευκωσίας.

Κατά συνέπεια, δηλώσεις που αμφισβητούν την αμεροληψία, ανεξαρτησία και ακεραιότητα της Δικαιοσύνης ή των λειτουργών της έγιναν στον παρελθόν από πολλούς με διάφορες αφορμές. Σε καμία δεν λήφθηκαν μέτρα.

Το τρίτο, που είναι και βασικό, κατά τη γνώμη μου, είναι το μήνυμα που θα σταλεί στο μέσο πολίτη από την ενδεχόμενη άσκηση ποινικής δίωξης στον ΟΜ για τις δηλώσεις του. Το μήνυμα που θα σταλεί είναι ότι δεν μπορεί να υπάρξει κριτική, έστω και ακραία, έστω και αστήριχτη, κατά των Δικαστηρίων. Αυτό θα αποτελέσει σοβαρό πλήγμα στο δικαίωμα της ελευθερίας έκφρασης σε μία δημοκρατική κοινωνία. Αναμφίβολα από τη μία πρέπει να υπάρχει σεβασμός στους θεσμούς, από την άλλη όμως δεν μπορεί ο πολίτης να αισθάνεται ότι υπάρχει ένας Big Brother που παρακολουθεί τις δηλώσεις/ αναρτήσεις και είναι έτοιμος να παρέμβει. Κάτι τέτοιο θα ήταν αδιανότητο.

Το τέταρτο είναι ότι η υπόθεση παύσης του ΟΜ έχει βεβαρημένο ιστορικό. Το αποτέλεσμα της απόφασης του Συμβουλίου δεν έγινε δεκτό από την κοινωνία των πολιτών, η πλειοψηφία των οποίων θεωρεί ότι η απόφαση είναι λάθος και ότι ο ΟΜ «φαγώθηκε» διότι πολεμούσε την διαφθορά. Δεν είναι μυστικό ότι η εντύπωση που έχει ο μέσος πολίτης για την Δικαιοσύνη στην Κύπρο δεν είναι η καλύτερη. Άρα, εάν ασκηθεί ποινική δίωξή, θα θεωρηθεί ως εκδικητική ενέργεια του “συστήματος”, κάτι που θα πλήξει περαιτέρω το θεσμό της Δικαιοσύνης στα μάτια των πολιτών. Είναι βέβαιο ότι μία δίωξη θα δώσει την εντύπωση ότι πρόκειται για αναμέτρηση του συστήματος (των Διεφθαρμένων) εναντίον του ΟΜ (των Αδιάφθορων). Τα πράγματα όμως δεν είναι έτσι. Η Δικαιοσύνη είναι δίπλα στον πολίτη και όχι απέναντι του.

Συνακόλουθα πιστεύω ότι ειναι ενάντια στο δημόσιο συμφέρον να ασκηθεί ποινική δίωξη για τις εν λόγω δηλώσεις και θα ήταν σφάλμα εάν γινόταν τέτοιο διάβημα με πολύ αρνητικές συνέπειες.

Επί της ουσίας

Δεν έχω αμφιβολία ότι οι δηλώσεις του ΟΜ ήταν απαράδεκτες.

Για να είμαι ειλικρινής, όμως, δεν ανέμενα από τον ΟΜ τέτοιες απερίσκεπτες δηλώσεις.

Είπε κάποιος κρατικός αξιωματούχος, κάποιου γνωστού μου …. Είναι δυνατόν με κουβέντα που είπε κάποιος, κάπου, κάποτε, να αφήνεις τέτοια σοβαρά υπονοούμενα για τους Δικαστές;

Δεν καταλαβαίνει ένα πρόσωπο με την ευφυΐα και εξυπνάδα του ΟΜ είναι κουβέντα του καφενέ αυτή; Το ζήτημα δεν είναι εάν λέχθηκε αυτή η δήλωση. Το ζήτημα ειναι η προέκταση που δίδεται σε αυτή.

Αντιλαμβάνομαι ότι στον ΟΜ υπάρχει ακόμα το στοιχείο της προσωπικής πικρίας για το αποτέλεσμα, το οποίο είναι εμφανές στον τρόπο που τοποθετείται ο ίδιος και είναι και σε κάποιο βαθμό κατανοητό. Ο ίδιος πρέπει να κριθεί από την κοινωνία και τους ψηφοφόρους, στους οποίους τώρα απευθύνεται για αυτό το θέμα και όχι από τα Δικαστήρια. Πρέπει να ερωτηθεί για τις δηλώσεις που έκανε πριν να αρχίσει η διαδικασία και την απεριόριστη εμπιστοσύνη που εξέφραζε στα Δικαστήρια και πρέπει να ερωτηθεί επίσης τι άλλαξε από τότε.

Ένα άλλο ερώτημα, εφόσον ο ίδιος ευελπιστεί να εκλεγεί ΠτΔ , είναι το εξής: Εάν ο λάος τον εκλέξει στη θέση του ΠτΔ πώς θα συνεργαστεί με τα διεφθαρμένα Δικαστήρια αυτής της χώρας;

Έχω γράψει την επομένη της απόφασης στην αίτηση παύσης, ότι όσοι έχουμε κάποιο δημόσιο λόγο, πρέπει να συμπεριφερόμαστε υπεύθυνα και με τρόπο που να μην υποσκάπτει τους θεσμούς παρά τα πολλά προβλήματα που έχουμε στην Κύπρο. Εάν το μήνυμα είναι ότι όλοι οι θεσμοί στην Κύπρο είναι διεφθαρμένοι τότε δεν υπάρχει σωτηρία. Εάν η διαφθορά είναι σε τέτοιο βαθμό όπως την περιγράφει ο ΟΜ τελευταίως, τότε ούτε ο ένας ούτε 100 Οδυσσέες δεν μπορούν να μας σώσουν.

Κλείνω με την τοποθέτηση του Καθηγητή Τσούκα στο LegalMatters Podcast. Όταν τον ρώτησα εάν πρέπει να έχουμε εμπιστούνη στην Δικαιοσύνη, η απάντηση του ήταν άμεση και ξεκάθαρη: “Ασφαλώς και πρέπει να έχουμε”.

Από την ανάγνωση των χθεσινών εκθέσεων της ελεγκτικής υπηρεσίας για τις εισφορές προς τα κόμματα την περίοδο 2016-2021, αξίζει να σημειώσουμε, και να αναδείξουμε το μοτίβο που υπάρχει στη χρηματοδότηση των κομμάτων.

Η Focus του Βγενόπουλου όπως είναι γνωστό , πλέον, χρηματοδότησε τα δύο μεγάλα κόμματα τον Ιανουάριο του 2008, δηλαδή λίγο πριν τις Προεδρικές εκλογές με τεράστια ποσά. Το ΑΚΕΛ έλαβε €650,000 μέσω της Προοδευτικής για αεροπορικά εισιτήρια και ο ΔΗΣΥ €600,000. Η Focus, όπως είναι επίσης γνωστό, ευθύνεται για την κατάρρευση της Λαϊκής Τράπεζας το 2013 το κούρεμα και τα όσα δεινά ακολούθησαν.

Ο Άντρος Κυπριανού και ο Στέφανος Στεφάνου σχολιάζοντας παλαιότερα το θέμα στο LegalMatters Podcast, είχαν αναφέρει ότι πρόκειται για παλαιές λανθασμένες πρακτικές που σταμάτησαν. Ο δε τέως ΠτΔ Νίκος Αναστασιάδης σχολιάζοντας το θέμα πολύ πρόσφατα στο LegalMatters είπε ότι όταν ως ΔΗΣΥ εισέπρατταν τα χρήματα, δεν γνώριζαν ότι ο Βγενόπουλος θα οδηγούσε την κυπριακή οικονομία στα βράχια.

Δείτε τη σχετική δήλωση του τέως ΠτΔ εδώ:

Από τις χθεσινές εκθέσεις της ελεγκτικής υπηρεσίας, παρατηρούμε ότι υπάρχει ακριβώς το ίδιο φαινόμενο, που είναι ότι, πρόσωπα που ήθελαν να εκμεταλλευτούν το σύστημα με τρόπο αθέμιτο και ύποπτο, και ενδεχομένως να ήθελαν ειδική μεταχείριση, χρηματοδοτούσαν τα κόμματα.

Στις εκθέσεις της ελεγκτικής υπηρεσίας σημειώνονται εισφορές από νομικά πρόσωπα που πρόσφεραν υπηρεσίες πολιτογράφησής προς τα κόμματα συνολικού ύψους €645.110 σε κόμματα ως εξής:

ΔΗΣΥ: €251.600, ΑΚΕΛ €118.660, ΔΗΚΟ €248.850, ΕΔΕΚ €3.000, ΔΗΠΑ €23.000.

Άρα, οι εταιρείες πολιτογράφησης, οι οποίες συμμετείχαν στο φαγοπότι της περιόδου, το οποίο θυμίζω ότι ήταν εμπορευματοποίηση του Ευρωπαϊκού διαβατηρίου το οποίο οδήγησε τον πλουτισμό αρκετών εμπλεκομένων, επιδίωξαν – όπως και η Focus – να καλύψουν τα νώτα τους χρηματοδοτώντας τα «κύτταρα της Δημοκρατίας» , τα κόμματα.

Γιατί άραγε;

Σημειώνω επίσης ότι στο σκάνδαλο των «χρυσών» διαβατηρίων εμπλέκονται, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο και στενά συγγενικά πρόσωπα του τέως ΠτΔ και του πρώην ΠτΒ.

Υστερόγραφο: Τώρα η ΕΔΕΚ γιατί μπήκε στο κόπο να «λερώσει» το όνομα της για €3,000 δεν μπορώ να αντιληφθώ. Τουλάχιστον οι υπόλοιποι πήραν σημαντικά ποσά με «πρωταθλητή» το ΔΗΚΟ το οποίο ενώ ήταν εκτός κυβέρνησης την συγκεκριμένη περίοδο «τσίμπησε» σχεδόν όσα και ο ΔΗΣΥ.

Δημοσιεύθηκαν χθες, και αφορούν την περίοδο 2016-2021

Υπάρχει αναλυτικό ρεπορτάζ σήμερα (28/05/2025) στον ΠΟΛΙΤΗ από τον Σταύρο Αντωνίου.

Ενδεικτικά παραδείγματα:

(α) Εισφορές από πολιτογραφηθέντες

📌Σε δύο περιπτώσεις ο ΔΗΣΥ έλαβε €75,000 από νομικά πρόσωπα που συνδέονται με φυσικά πρόσωπα για τα οποία λήφθηκε απόφαση πολιτογράφησης ύστερα από 10 ημέρες για τη μία περίπτωση και 13 ημέρες για την άλλη.

Subscribe now

(β) Εισφορές από νομικά πρόσωπα που πρόσφεραν υπηρεσίες πολιτογράφησής.

Η ελεγκτική υπηρεσία εντόπισε από τέτοιες εταιρείες, δηλαδή τους λεγόμενους providers, εισφορές συνολικού ύψους €645.110 σε κόμματα ως εξής:

• ΔΗΣΥ: €251.600

• ΑΚΕΛ €118.660,

• ΔΗΚΟ €248.850,

• ΕΔΕΚ €3.000,

• ΔΗΠΑ €23.000.

Άκουσα αποτυχημένες προσπάθειες εκπροσώπων κομμάτων, σήμερα, να προσπαθούν να μας εξηγήσουν γιατί έλαβαν τέτοιες εισφορές ενώ είναι φως φανάρι ο λόγος.

Αντί άλλου σχολίου να θέσω κάποια ερωτήματα:

- Γιατί κάποιος ξένος επενδυτής που πήρε Κυπριακό διαβατήριο (Ρώσος, Κινέζος, Πακιστανός κ.λπ) να θέλει να κάνει εισφορά σε κυπριακό πολιτικό κόμμα; Είναι επειδή θέλει να βοηθήσει τη Δημοκρατία στην Κύπρο;

- Γιατί κάποιος ξένος επενδυτής που πήρε Κυπριακό διαβατήριο να θέλει κάνει εισφορά στο κυβερνών κόμμα 10 μέρες μετά που πήρε το διαβατήριο;

- Γιατί μία εταιρεία παροχής υπηρεσιών πολιτογράφησης, οι λεγόμενοι providers, να θέλει να δώσει εισφορά σε κυπριακό κόμμα;

Εκείνο το οποίο λείπει από τις εκθέσεις της ελεγκτικής υπηρεσίες είναι ο έλεγχος του χρόνου διεκπεραίωσης μίας αίτησης. Δηλαδή έπρεπε (πρόσθετα) να ελεγχθεί το εξής: Αυτός που πήρε το διαβατήριο και έκανε εισφορά π.χ. στον ΔΗΣΥ, πότε υπέβαλε την αίτηση του, από ποιο γραφείο, και πόσο χρόνο πήρε να ολοκληρωθεί.

Έτσι θα είχαμε πλήρη εικόνα.

Όχι ότι τώρα δεν έχουμε.